تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 31/3/84

رشته و گرايش : شيمي-تجزيه

استاد مشاور : دکتر محمدکاظم اميني

نام و نام خانوادگي : فريبرز مومن بيک

دانشكده : علوم

استاد راهنما : دکتر جعفر خراساني

جداسازي ويتامر‌هاي B6 به روش کروماتوگرافي مايع مايسلي-آشکارساز الکتروشيميائي و جداسازي و تعيين مقدار همزمان قندهاي مشتق سازي شده با 4- آمينو بنزوئيک اسيد اتيل استر و 4- نيترو آنيلين با استفاده از کروماتوگرافي مايع مايسلي، کروماتوگرافي مايع فاز معکوس و الکتروفورز نواري موئينه

چكيده

نظر به نقش ويتامرهاي B6 و قندها در حيات بشر و ساير موجودات زنده در اين تحقيق جداسازي و تعيين مقدار همزمان آنها به روش‌هاي کروماتوگرافي مايع مايسلي، کروماتوگرافي فاز معکوس و الکتروفورز نواري موئينه مورد بررسي قرار گرفت. در قسمت اول جداسازي ويتامرهاي B6 توسط کروماتوگرافي مايع مايسلي و آشكارساز الكتروشيميائي مورد بررسي قرار گرفت. رفتار الکتروشيميائي شش ويتامرهاي B6 در فاز متحرک مايسلي بررسي و پتانسيل 2/1 ولت نسبت به Ag/AgCl(Sat.) به عنوان پتانسيل الکترود کار انتخاب شد. بررسي اثر غلظت سورفاكتانت و pH فاز متحرک بر روي جداسازي اين ترکيبات نشان داد که بهترين جداسازي با استفاده از فاز متحرک حاوي 3 درصد 1- بوتانول، 65 ميلي مولار SDS و 02/0 مولار بافر فسفات با 5/5=pH حاصل مي‌شود.

در قسمت دوم کروماتوگرافي مايع مايسلي جهت جداسازي و تعيين مقدار همزمان قندهاي مشتق سازي شده با 4- آمينو بنزوئيک اسيد اتيل استر مورد استفاده قرار گرفت. بهينه سازي پارامترها با استفاده از روش سيمپلکس فوق اصلاح شده انجام شد. شرايط بهينه جهت جداسازي عبارتند از: دماي 30 درجه سانتيگراد, فاز متحرک حاوي 3/17 ميلي مولار سديم دودسيل سولفات, 01/0 مولار بافر فسفات با 69/6=pH و 73/7% حجمي- حجمي اتانول و آشکار سازي در 307 نانومتر. قندهاي مشتق سازي شده در کمتر از 13 دقيقه جداسازي شدند. پارامترهاي تجزيه‌اي بدست آمده مناسب بودن اين روش را جهت اندازه گيري قندها تأييد نمود. روش پيشنهادي جهت آناليز محتواي قند نمونه شير خشک نوزاد و نمونه عصاره سورگوم به کار گرفته شد و نتايج توافق خوبي را با نتايج گزارش شده توسط شرکت سازنده و روش مرجع نشان دادند.

در قسمت سوم مشتق سازي قندها با پارا نيترو آنيلين تحت تابش مايکروويو مورد بررسي قرار گرفت. اثر مقدار واکنش دهندگان، شدت و زمان تابش دهي بهينه سازي شد و نتايج نشان داد که واکنش قندها با پارا نيترو آنيلين در مدت 5 دقيقه و با توان 600 وات کامل مي‌شود. نسبت‌هاي مولي بهينه پارا نيترو آنيلين و سديم سيانوبوروهيدريد به گلوکز به ترتيب برابر 4/1 و 1/3 بدست آمدند. در ادامه جهت بهينه سازي شرايط جداسازي از يک طرح دوهلرت استفاده شد و 01/0 مولار بافر استات با 4/4=pH و 11% استونيتريل به عنوان بهترين شرايط انتخاب شدند. آناليز با استفاده از اين روش از حساسيت نسبتاًٌ خوبي برخوردار است و زمان آناليز را به ميزان قابل توجهي کاهش مي‌دهد. در نهايت يک نمونه پودر شير به وسيله روش پيشنهادي آناليز شد که نتايج حاصل نشان دهنده کارآيي خوب اين روش در تعيين مقدار قند موجود در مواد غذايي است.

در قسمت آخر الکتروفورز نواري موئينه جهت جداسازي و تعيين مقدار همزمان قندهاي مشتق سازي شده با پارا نيترو آنيلين مورد استفاده قرار گرفت. واکنش مشتق سازي در کمتر از 30 دقيقه و در دماي 80 درجه سانتيگراد و با بازده بالا کامل مي‌شود. فرآيند جداسازي با استفاده از شبکه‌هاي عصبي مصنوعي شبيه سازي و جداسازي 9 قند به وسيله الکتروفورز موئينه در کمتر از 16 دقيقه با استفاده از 17/0 مولار اسيد بوريک با 7/9=pH حاصل شد. آشکار سازي روي ستون با استفاده از ديود نشر کننده نور با طول موج بيشينه 406 نانومتر رديابي قندها را با حد تشخيص مناسب (کمتر از 1/1 ميکرو مولار يا 8/8 فمتو مول) و در محدوده 200-6/2 ميکرو مولار امکان پذير مي‌سازد. اين روش به طور موفقيت آميز جهت تعيين مقدار محتواي قند چند نمونه از مواد غذايي بکار گرفته شد.