تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 7/2/79

رشته و گرايش : شيمي-آلي

استاد مشاور : -

نام و نام خانوادگي : احمدرضا خسروپور

دانشكده : علوم

استاد راهنما : دکتر ايرج محمدپوربلترک

استفاده از بيسموت (III) تري فلوئورواستات و بيسموت (III) تري فلوئورومتان سولفونات به عنوان کاتاليست در سنتزهاي آلي

چكيده

در قسمت اول اين پروژه، واكنش هاي استيل داركردن و فرميل دار كردن انواع مختلف الكل ها و فنل ها به وسيله استيك انيدريد، استيك اسيد و اتيل فرمات در حضور بيسموت (III) تري فلوئورواستات و بيسموت (III)تري فلوئورومتان سولفونات مورد بررسي قرار گرفت. همچنين بنزوئيل دار كردن الكل ها و فنل ها به وسيله بنزوئيك انيدريد در حضور بيسموت(III) تري فلوئورومتان سولفونات، بيسموت (III) تري فلوئورواستات و بيسموت (III) كلريد انجام شد. اسيل دار كردن رقابتي الكل ها و فنل ها با استيك انيدريد، بنزوئيك انيدريد، استيك اسيد و اتيل فرمات در حضور نمكهاي بيسموت (III)مورد بررسي قرار گرفت و نتايج حاصل نشان مي دهند كه الكل ها با انتخابگري بالا در حضور فنل ها به استرهاي استات، بنزوات و فرمات مربوطه تبديل مي گردند.

علاوه براين استيل دار كردن، بنزوئيل دار كردن و فرميل دار كردن تري متيل سيليل و تتراهيدروپيرانيل اترها به وسيله استيك انيدريد، استيك اسيد، بنزوئيك انيدريد و اتيل فرمات و در حضور بيسموت (III) تري فلوئورومتان سولفونات، بيسموت (III) تري فلوئورواستات و بيسموت (III) كلريد مورد مطالعه قرار گرفت.

تري متيل سيليل و تتراهيدروپيرانيل اترهاي حاصل از الكل ها و فنل ها را با راندمان عالي به استرهاي استات و بنزوات مربوطه تبديل مي گردند.

تري متيل سيليل و تتراهيدروپيرانيل اترهاي حاصل از الكل ها به فرمات مربوطه تبديل مي گردند در حاليكه تري متيل سيليل و تتراهيدروپيرانيل اترهاي فنلي فقط محافظت زدايي به فنل ها را انجام مي دهند.

بنزوئيل دار كردن و فرميل دار كردن رقابتي تري متيل سيليل و تتراهيدروپيرانيل اترهاي الكلي و فنلي در حضور كاتاليست هاي فوق الذكر امجام شد و معلوم گرديد كه تري متيل سيليل و تتراهيدروپيرانيل اترهاي الكلي با انتخابگري بالا در حضور تري متيل سيليل و تتراهيدروپيرانيل اترهاي فنلي به استرهاي استات ، بنزوات و فرمات مربوطه تبديل مي گردند.

در قسمت دوم پروژه واكنش هاي حلقه گشايي اپوكسيدها مورد مطالعه قرار گرفت. انواع مختلف اپوكسيدها به وسيله الكل ها، استيك اسيد و آب و در حضور بيسموت(III) تري فلوئورومتان سولفونات و بيسموت (III) تري فلوئورواستات واكنش هاي حلقه گشايي را انجام داده و به ترتيب β-هيدروكسي ، β- استوكسي الكل ها و 1و2-دي الها با راندمان بالا بدست آمدند.

نمك هاي بيسموت (III) همچنين واكنش هاي اپوكسيدها با استيك انيدريد و اسيدكلريدها را نيز به خوبي كاتاليز مي نمايند كه در اثر اين واكنش ها بترتيب 1و2-دي استاتها و 2-كلرو آلكيل استرها با راندمان عالي حاصل مي شوند.

در ضمن اپوكسيدها در اثر واكنش با آمونيوم تيوسيانات، تيواوره و استون در حضور كاتاليزور هاي فوق الذكر با راندمان عالي به تيران ها و 1و3- دي اكسولان ها مربوطه تبديل مي گردند.

نتايج حاصل نشان مي دهند كه بيسموت(III) تري فلوئورومتان سولفونات نسبت به بيسموت (III) تري فلوئورواستات و بيسموت(III) كلريد فعاليت بيشتري از خود نشان مي دهد.

به طور خلاصه، بازده بالاي محصولات، زمان كوتاه واكنش ها، سهولت جداسازي، انتخابگري بالا، در دسترس بودن، پايداري و غيرسمي بودن كاتاليزورهاي ياد شده از مزاياي اين روش مي باشد.