تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : محمدحسن قرباني

دانشكده : علوم

استاد راهنما : دکتر حسين لقماني- دکتر مجيد ميرمحمدصادقي

تاريخ دفاع : 28/7/86

رشته و گرايش : شيمي-آلي

استاد مشاور : -

سنتز و مطالعة ساختمان انامينون‌هاي زنجيري و ناجورحلقة (مشتق شده از كينولين) و بررسي اثرات گروه‌هاي استخلافي و حلال بر پديدة تاتومري شدن آنها

چكيده

انامينون‌ها، ترکيبات حدواسط حاصل از مزدوج‌شدگي گروه‌هاي عاملي کربونيل، پيوند دوگانه و جزء آمينو، به عنوان سازه‌هاي سه کربني در سنتز ترکيبات ناجورحلقة پنج و شش عضوي نيتروژن‌دار کاربرد بسيار گسترده‌ايي دارند. افزون بر مصارف سنتزي، اين ترکيبات به دليل نشان دادن قابليت‌هايي همچون توانايي آشکار شدن در چارچوب سه نوع تاتومر انامينوکتون، ايمينوکتون و ايمينوانول، برقراري پيوند هيدروژني درون مولکولي، چرخش آسان حول پيوندهاي يگانه و دوگانة سامانة مزدوج انامينوني و در نتيجه، توانايي قرار گرفتن در صورت‌بندي‌هاي گوناگون، از پتانسيل بسيار بالايي براي انجام مطالعات طيف‌سنجي برخوردار مي‌باشند.

در اين پروژه، با هدف بررسي پديدة تاتومريسم در انامينون‌ها، مطالعة رفتار انامينون‌هاي گوناگون در برابر آب سنگين و چگونگي تبادل پروتون- دوتريم در آنها مورد توجه قرار گرفت. براي اين منظور گروهي از انامينون‌هاي جديد (α- اکسوکتن-S،N- و N،N- استال‌هاي زنجيري دي‌متيل‌استاله) به طور گزينشي با ارائه‌ي روشي ساده، موثر، در دماي محيط و با بهرة بالا تهيه شدند. همچنين شماري از انامينون‌هاي پيش‌ساخته از دسته‌هاي مختلف انامينوني همچون 2- کتومتيل‌بنزوتيازول‌ها (α- اکسوکتن-S،N- استال‌هاي حلقوي آروماتيک) و انامينون‌هاي زنجيري و حلقوي مشتق شده از 2- متيل‌کينولين (کينالدين) نيز با ارائه‌ي روش‌هاي ساده و بهينه تهيه گرديدند. سپس انامينون‌هاي سنتز شده به همراه انامينون‌هاي زنجيري سادة مشتق شده از استيل‌استون و اتيل‌استو‌استات ( تهيه شده بر اساس يک روش گزارش شده)، با بهره‌گيري از طيف‌سنجي 1H NMR در برابر آب سنگين مورد آزمايش قرار گرفتند.

نتايج آزمايش‌ها نشان مي‌دهد که انامينون‌هايي که در چارچوب تاتومر انامينوکتون پديدار مي‌شوند در دماي محيط و در مدت زمان کمتر از 4 دقيقه، به آساني اتم هيدروژن وينيلي (اتم هيدروژن واقع در موضع α) خويش را با دوتريوم جايگزين مي‌نمايند. اين در حالي است که انامينون‌هايي که در چارچوب دو تاتومر ايمينوکتون و ايمينوانول ظاهر مي‌شوند هيچ واکنشي از خود بروز نمي‌دهند. با بررسي‌هاي انجام شده مشخص گرديد که اين رفتار متمايز تاتومر انامينوکتون ناشي از خصلت بازي اتم کربن α در اين تاتومر، يعني خصلتي که دو تاتومر ديگر فاقد آن هستند، مي‌باشد. بر اساس مطالعات صورت گرفته در اين پروژه، مي‌توان از اين رفتار متمايز تاتومرهاي انامينوکتون در برابر آب سنگين به عنوان روشي ساده، سريع و در عين حال کم هزينه و دقيق جهت تشخيص آنها از دو تاتومر ديگر در ترکيبات انامينوني بهره جست.

اين رساله در سه فصل به نگارش در آمده که فصل اول آن به معرفي گونه‌هاي مختلف انامينوني، پيشينة سنتزي انامينون‌هاي مورد آزمايش و روش‌هاي تشخيص تاتومرهاي سه‌گانة انامينون‌ها مي‌پردازد. در فصل دوم، روش‌هاي سنتزي ارائه شده براي انامينون‌هاي مورد آزمايش به طور مبسوط بررسي مي‌شود و ساختار آنها (براي ترکيبات جديد و بعضي از ترکيبات پيش ساخته) و تعيين تاتومر پايدار و ارجح در آنها با بهره‌گيري از روش‌هاي طيف‌سنجي زيرقرمز، 13C و 1H NMR و بعضاً پراش اشعة X مورد مطالعه قرار مي‌گيرد. در ادامة اين فصل رفتار گونه‌هاي مختلف انامينوني ساخته شده، در برابر آب سنگين بررسي و تحليل مي‌شود. در فصل سوم نيز روش‌هاي آزمايشگاهي براي تهية ترکيبات مورد بحث به همراه داده‌هاي تجربي و طيفي آنها، آورده مي‌شوند.

واژه هاي کليدي: انامينون، انامينوکتون، ايمينوکتون، انامينوانول، همپاره‌گي‌پويا، همپاره، آب سنگين، دوتريم، تبادل هيدروژن با دوتريم، α- اکسوکتن-N،S- استال، α- اکسوکتن-N،N- استال‌، 2- کتومتيل‌کينولين، پيرولو[1،2-a]کينولينون‌، انول‌استر، 2- کتومتيل‌بنزوتيازول، استيل‌استون، اتيل‌استو‌استات، بلورنگاری اشعة X و تابش فراصدا.