تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : رضا رنجبر کريمي

دانشكده : علوم

استاد راهنما : دکتر مجيد ميرمحمدصادقي- دکتر حسين لقماني

تاريخ دفاع : 7/4/85

رشته و گرايش : شيمي-آلي

استاد مشاور : -

نيتراسيون، فلوئوراسيون و نيتروزدائي شاخه جانبي برخي از تركيبات هتروسيكل

چكيده

تهيه تركيباتي كه به طور جزئي فلوئوره شده‌اند از جمله تلاش‌هاي محققين در زمينه شيمي آلي سنتزي است. در اين تحقيق به منظور دست‌يابي به دسته‌اي ديگر از تركيبات آلي فلوئوره كه داراي هسته هتروآروماتيك هستند سه مرحله زير انجام گرفت:

1) نيتراسيون شاخه جانبي برخي از تركيبات هتروسيكل

2) فلوئوراسيون تركيبات نيتره شده در قسمت اول

3) نيتروزدائي از تركيبات نيترو فلوئوره شده در مراحل اول و دوم

در مرحله اول، با اصلاح يك روش، نيتراسيون شاخه جانبي تعدادي از تركيبات هتروسيكل نظير پيريدين، كينولين، فنانتريدين، بنزوتيازول و بنزوكسازول پس از پروتون‌زدائي بوسيله باز ليتيم دي ايزوپروپيل‌آميد )LDA) و سپس اثر دادن كربانيون حاصل با واكنشگر متيل نيترات در حلال تتراهيدروفوران صورت گرفت. بعد از شناسائي اين تركيبات تعادلات تاتومري نيز در آنها بررسي شد.

در مرحله دوم، تركيبات حاصل از مرحله اول با استفاده از معرف فلوئوره كننده الكتروفيلي1-کلرومتيل-4-فلوئورو-1،4-ديازونيا بي سيکلو[2.2.2] اکتان بيس تترافلوئوروبورات (Selectfluor) و تحت شرايط معمولي، ريز موج و نيز با استفاده از امواج فراصوت فلوئوره شدند. نتايج فلوئوراسيون در اين سه شرايط نشان داد كه استفاده از امواج فراصوت بالاترين بازده محصول فلوئوره شده را مي‌دهد، هر چند كه فلوئوراسيون تحت ساير شرايط نيز بازده نسبتاً مطلوبي را مي‌دهد. در اين مرحله همچنين توانائي گاز F2 به عنوان ارزان‌ترين واكنشگر فلوئوره كننده، در فلوئوراسيون مستقيم هيدروژن‌هاي مجاور گروه NO2 مورد ارزيابي قرار گرفت. در اين مورد گاز F2 با استفاده از روش واكنش Batch و نيز روش استفاده از ميكرورآكتور براي فلوئوراسيون تعدادي از تركيبات نيترو مورد استفاده قرار گرفت كه نتايج هر دو روش حاكي از امكانپذير بودن مسير انتخابي است هر چند كه جهت نيل به نتايج بهتر نياز به بهينه‌سازي‌هاي گوناگوني است.

در مرحله سوم، واكنش‌هاي حذف گروه نيترو از تركيبات فلوئوره شده مرحله دوم با استفاده از معرف‌هاي گرينيارد، بازهاي مختلف، تركيبات آلي فلزي قلع و روش فتوشيمي مورد بررسي قرار گرفت. نتايج حاكي از آن است كه روش استفاده از تركيبات آلي قلع نتايج بهتري را در اختيار مي‌گذارد هرچند كه استفاده از اين تركيبات در واكنش‌هاي احياء به دليل سميت بالاي تركيبات قلع و نيز جداسازي مشكل اين تركيبات از محصول نهائي، چندان مطلوب نيست.