تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : علي صفار تلوري

دانشكده : علوم

استاد راهنما : دکتر حميدرضا معماريان

تاريخ دفاع : 30/4/86

رشته و گرايش : شيمي-آلي

استاد مشاور : دکتر ايرج محمدپوربلترک

حلقه گشايي فتوكاتاليستي آلفا-اپوكسي كتون ها

چكيده

حلقه‌هاي سه عضوي اپوكسيد درآلفا-اپوكسي كتون‌ها به علت فشار و كشش حلقوي، تمايل به باز شدن و آزاد نمودن انرژي دارند و در برابر عواملي كه باعث تسهيل اين كار مي‌شوند از خود عكس العمل نشان مي‌دهند. قبلاً واكنش انتقال الكترون نوري دريك سري از از آلفا-اپوكسي كتون ها به عنوان مولكول دهنده، در مجاورت 2،4،6-تري‌فنيل پيريليوم تترافلوئورو بورات (TPT) و 7، 7، 8، 8-تترا‌سيانو-پارا‌كوئينو دي‌متان (TCNQ) به عنوان تركيب‌هاي الكترون گيرنده، و به دام اندازي حدواسط راديكال-كاتيون حاصل توسط حلال هاي متانول، استون، سيكلوهگزانون و استيك‌اسيد مورد مطالعه قرار گرفت. در ادامه كار بر آن شديم تا اثر فوتوكاتاليست ديگر مانند 1-بنزيل-6،4،2-تري‌فنيل پيريدينيوم تترا‌فلوئوروبورات (NBTPT) و 3،2-دي كلرو-6،5-دي سيانو-پارا-بنزوكينون (DDQ) به عنوان يك كاتاليست با ساختار متفاوت با TPT، در سرعت واكنش حلقه گشايي نوري آلفا-اپوكسي‌كتون‌ها و شيمي فضايي محصول‌ها مورد بررسي قرار دهيم. لذا واكنش حلقه گشايي در مجاورت NBTPT در حلال استون انجام شد و نتايج جديد نشان مي‌دهند كه در اينجا سرعت واكنش و شيمي فضايي محصول‌ها به نوع و موقعيت استخلاف بستگي زيادي ندارند و واكنش از دياسترئوگزيني بالايي برخوردار است. همچنين واكنش‌هاي حلقه گشايي در حلال متانول انجام شد و مشخص گرديد كه محيط واكنش نقش مهمي در پايداري وميزان توليد حد واسط‌هاي راديكال-كاتيوني بر عهده دارد. در اين سري از واكنش‌ها، نوع و موقعيت استخلاف روي سرعت واكنش و شيمي فضايي محصولات اثر زيادي گذاشت.

درهمين راستا، واكنش حلقه گشايي آلفا-اپوكسي كتون‌ها در حلال متانول و در مجاورت كاتاليست DDQ تحت شرايط دماي محيط، رفلاكس، ريز موج و نور انجام شد. نتايج نشان دادند كه سرعت واكنش حلقه گشايي آلفا-اپوكسي كتون در حضور DDQ در دماي بالا بيشتر از تابش نور و تحت تابش نور بيشتر از دماي محيط مي باشد. همچنين تابش همزمان امواج فرا صوتي و نور سرعت حلقه گشايي آلفا-اپوكسي‌كتون را در مجاورت كاتاليست هاي TPT و NBTPT افزايش داد. در خاتمه با استفاده از برنامه هاي كامپيوتري Hyper Chem. و محاسبات نيمه تجربي به روش PM3، انرژي بر همكنش بين آلف-اپوكسي‌كتون ها و فتوكاتاليست هاي الكترون گيرنده NBTPT وDDQ محاسبه گرديد و مقايسه اي بين نتايج تئوري و كارهاي عملي انجام گرفت.

كليد واژه ها: آلفا-اپوكسي كتون، فتوكاتاليست، دياسترئوگزيني.