تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 30/9/81

رشته و گرايش : زيست شناسي-سيستماتيک گياهي

استاد مشاور : دکتر مصطفي اسدي-دکتر حسين ميرزايي ندوشن

نام و نام خانوادگي : سيد عباس ميرجليلي

دانشكده : علوم

استاد راهنما : دکتر احمد آرياوند

بررسي تاکسونومي و سيتوتاکسونومي جنس  .LOLIUM L در ايران

چكيده

اين تحقيق به منظور بررسي تاكسونومي جنس Lolium L. و نيز تعيين تعداد و حدود گونه هاي آن در ايران صورت گرفت. بدين منظور جنبه هاي ريخت شناسي، تشريح ، مطالعه پراكندگي جغرافيايي، ميتوز و كاريوتيپ، ميوز و رفتارهاي كروموزومي و مطالعه الكتروفورزي پروتئين‌هاي ذخيره‌اي بذر، مطالعه شد تا روابط بين گونه‌هاي اين جنس مشخص شود. در مطالعات ريخت شناسي نمونه هرباريومي و جمع آوري شده و نيز نمونه هاي كاشته شده در مزرعه تحقيقاتي، با انتخاب بيش از سي صفت آناليز شدند. در بررسي‌هاي تشريحي از صفاتي همچون اندازه و تراكم سلول‌هاي روزنه برگ، كرك‌هاي سلولي و مقاطع عرضي برگ و سنبله استفاده شد. 22 جمعيت از گونه‌هاي مختلف شمارش كروموزومي شدند و كاريوتيپ آنها تهيه شد. طول بازوي بلند، طول بازوي كوتاه، طول نسبي كل، نسبت طول بازوي بلند به كوتاه و برعكس، و پارامترهايي نظير درصد شكل كلي (TF%) ميانگين كل، طول نسبي كوتاه ترين كروموزوم (S%) اختلاف طول نسبي ماكزيمم و مي‌نيمم (DRL ، صفاتي بودند كه براي آناليز كروموزومي از آنها استفاده شد. تقارن كاريوتيپي نيز براي جمعيت‌هاي مورد مطالعه به دست آمد. ميوز و رفتار كروموزوم‌هاي برخي جمعيت‌ها نيز مطالعه شد. با استفاده از پروتئين‌هاي ذخيره‌اي بذر نيز از طريق ژل الكتروفورز، مقايسه‌اي بين جمعيت‌هاي گونه‌هاي مختلف به عمل آمد. نتايجي كه به دست آمد حاكي از اين واقعيت بودكه‌علي رغم منابع موجود تنها پنج‌گونه (شاملL. rigidum, L .perenne,L. multiflorum, L. persicum, L. temulentum ) در ايران وجود دارد. گونه يكساله rigidum L. داراي دو واريته است كه يكي rigidum var. و ديگري var.rottbollioides است. گونه هاي اين جنس مي توانند به دو گروه: دگرگشن‌ها و خودگشن‌ها تقسيم‌بندي گردند. پراكنش جغرافيايي گونه multiflorum L. بسيار محدود بوده، ولي گونه L. rigidum سازش و پراكندگي وسيعي در كشور دارد. پراكندگي گونه L.persicum براي اولين بار تعيين شد. يافته‌هاي تشريحي نشان داد كه اختلاف معني داري براي استفاده در رده بندي جنس، در بين گونه‌ها وجود ندارد. گونه L. persicum به لحاظ تقارن كايوتيپي، نسبتاً متقارن‌تر از بقيه است و رفتار كروموزومي در جمعيت‌هاي آن بسيار منظم و هماهنگ است، لذا مي‌تواند به عنوان گونه‌اي قديمي مطرح باشد.