تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 24/6/82

رشته و گرايش : زيست شناسي-سيستماتيک گياهي

استاد مشاور : دکتر محمد ابراهيم نژاد

نام و نام خانوادگي : سعيد افشارزاده

دانشكده : علوم

استاد راهنما : دکتر طاهر نژادستاري-دکتر محمدرضا رحيمي نژاد

بررسي فلور جلبکي رودخانه زاينده رود

چكيده

شناسايي فلور جلبكي و بررسي تغييرات جمعيتي آنها در رودخانه زاينده‌رود از خرداد 1379 تا خرداد 1380 با نمونه‌برداري در هر 45 روز يكبار در هفده ايستگاه صورت گرفت، و همراه با آن عوامل فيزيكوشيميايي عمق، سرعت جريان، دما، pH، ميزان اكسيژن محلول، هدايت الكتريكي و شوري اندازه‌گيري شد. در مجموع 242 گونه جلبك متعلق به 88 جنس و 9 شاخه شناسايي گرديد. اعضاي شاخه Bacillariophyta با 118 گونه متعلق به 30 جنس غالب بودند و پس از آن Chlorophyta با 54 گونه و 27 جنس، Cyanophyta با 49 گونه و 19 جنس، Euglenophyta با 7 گونه و 2 جنس، Chrysophyta، Dinophyta و Xanthophyta هريك با 4 گونه، Cryptophyta و Rhodophyta هركدام با يك گونه قرار داشتند. برطبق نتايج آناليز واريانس و آزمون دانكن، اختلاف معني‌داري بين تراكم اجتماعات جلبك در ايستگاههاي مختلف و تاريخهاي نمونه‌برداري وجود داشت. تغييرات تراكم جلبكهاي اپي‌ليتيك از 3451 تا 59303 سلول در سانتيمتر مربع، جلبكهاي اپي‌پليك از 1685 تا 34519 سلول در سانتيمتر مربع و تراكم جلبكهاي پلانكتوني از 221 سلول تا 9699 سلول در ميلي‌ليتر بود. بيشترين تراكم نمونه‌ها در آخر بهار (خرداد) و تابستان (تير و شهريور) بدست آمد. در مجموع تراكم سلولهاي جلبكهاي اپي‌ليتيك نسبت به ساير اجتماعات بيشتر بود، درحالي كه جلبكهاي پلانكتوني نوسانات بيشتري داشتند. جلبكهاي اپي‌فيتيك بصورت كيفي مطالعه شدند. اعضاي Bacillariophyta بويژه انواع دراز از جنس‌هاي Nitzschia، Navicula ، Cymbella، Achnanthidium و Achnanthes در همه اجتماعات غالب بودند. در نمونه‌هاي پلانكتوني دياتومه‌هاي گرد مانند Cyclotella ocellata و Cyclotella meneghiniana و Stephanodiscus hantzchii فراوان بودند. از Chlorophyta ، جلبك Cladophora glomerata در تابستان و اوايل پائيز در نواحي از رودخانه كه سرعت جريان زياد و عمق كم بود، پوشش وسيعي در بستر ايجاد مي‌نمود. گونه‌هايي از Scenedesmus و Pediastrum در تابستان و اوايل پائيز در جاهايي كه عمق و سرعت جريان كم بود، تراكم نسبتاً زيادي داشتند. جلبك Stigeoclonium nanum در ايستگاه 12 (پل چوم) در بعد از تصفيه‌خانه فاضلاب اصفهان، جمعيت‌هاي بزرگي برروي گياهان آبزي داشت، در اين ايستگاه اكسيژن محلول بسيار كم بود. جنس‌هاي رشته‌اي Oscillatoria ، Lyngbya و Phormidium و كلني Merismopedia glauca از Cyanophyta در سراسر رودخانه بويژه در بخشهاي مياني و پائين دست مشاهده شدند. از ساير شاخه‌ها گونه‌هايي از جنس (Xanthophyta) Vaucheria ، (Chrysophyta) Hydrurus foetidus در ايستگاههاي بالادسـت رودخانه، Euglena caudata و Trachelomonas armata var. longispina (Euglenophyta) و Ceratium hirudinella و (Dinophyta) Peridinium cinctum در ايستگاههاي بخش مياني و پائين دست رودخانه عموماً در بهار و تابستان مشاهده شدند. كاهش تنوع جلبكها از سرچشمه به سمت دهانه و افزايش فراواني آنها بويژه در ايستگاههاي بخش مياني و پائين دست رودخانه نشانه‌اي از افزايش آلودگي و تأثير آن بر تركيب گونه‌اي و فراواني جلبكها در اين رودخانه مي‌باشد.