تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 6/3/83

رشته و گرايش : جغرافياي طبيعي-اقليم شناسي

استاد مشاور : دکتر ابوالفضل مسعوديان

نام و نام خانوادگي : مهران لشني زند

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر محمدرضا کاوياني-دکتر حسنعلي غيور-دکتر عبدالرسول تلوري

بررسي اقليمي خشكسالي‌هاي ايران و راهكارهاي مقابله با آن(مطالعه موردي شش حوضه واقع در غرب و شمال غرب ايران)

چكيده

خشكسالي جلوه اي عادي از اقليم بوده و در نواحي با رژيمهاي كاملاً مختلف اقليمي رخ مي دهد . از جمله مهمترين مراحل ارزيابي وضعيت خشكسالي در هر منطقه تعيين شاخصهايي به منظور تحليل ميزان شدت و تداوم خشكسالي در آن منطقه است . در اين نوشتار شاخص بارش استاندارد با در نظر گرفتن مزايائي كه در تحليل منطقه اي و ايجاد ارتباط زماني بين رخدادهاي خشكسالي در نواحي مختلف يك پهنه دارد انتخاب شده و با بكارگيري نرم افزارهاي GIS همچون ILWIS و Arc viewنقشه هاي پهنه بندي ماهانه خشكسالي براي يك دوره سي ساله تهيه شد . با استفاده از داده هاي حاصل از مساحي نقشه هاي ماهانه خشكسالي، سري هاي زماني ميانگين ماهانه شدت خشكسالي براي هر حوضه بدست آمد. سپس با بكارگيري سري هاي زماني شاخص SPI براي تمامي ايستگاهها و سري هاي زماني ميانگين ماهانه شدت خشكسالي در هر حوضه ، خشكسالي هاي با تداوم يك ماه به بالا از طريق تئوري RUNS استخراج و اقدام به ترسيم منحني هاي شدت ، تداوم و فراواني خشكسالي گرديد . با بررسي جداول و منحني هاي شدت ، تداوم و فراواني تهيه شده براي ايستگاههاي هواشناسي منطقه و شش حوضه مورد مطالعه مشخص شد كه وقوع خشكسالي با تداوم هاي يك تا سه ماهه ، حتي در ايستگاههاي واقع در مناطق مرطوب پديده اي معمول و بازگشت كننده است.

در اين مرحله با توجه به قابليت هاي بسيار بالاي الگوهاي رياضي سري زماني در پيش بيني پديده هاي مختلف ، پس از تحليل سري هاي زماني ميانگين ماهانه شدت خشكسالي و انتخاب مناسب ترين الگو براي هر يك از آنها، اقدام به پيش بيني ميانگين ماهانه شدت خشكسالي براي شش حوضه واقع در غرب و شمال غرب كشور گرديد.

سرانجام با قبول خشكسالي به عنوان واقعيت اقليمي منطقه ، تدوين طرح جامع مقابله با خشكسالي در هر حوضه به عنوان مهمترين راهكار مقابله با خشكسالي هاي اقليمي توصيه وپيشنهاداتي در اين خصوص ارائه گرديد.

واژه هاي کليدي:

خشکسالي، شاخص بارش استاندارد، آستانه، شدت، تداوم، فراواني، تئوري RUNS ، پيش بيني، سري هاي زماني