تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 17/10/82

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر حسين آقاحسيني

نام و نام خانوادگي : فاطمه طاهري

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر سيد علي اصغر ميرباقري فرد

تحليل و بررسي جايگاه سفر در متون عرفاني تا قرن هفتم هجري

چكيده

سير و سفر از موضوعات بسيار مهم عرفاني اسلامي و به تبع آن ادبيات عرفاني است . اين موضوع در اين متون در دو جنبه‌ي سفر آفاقي و سفر انفسي مطرح است. سفر انفسي كه خود از اهميّت بيشتري نيز برخوردار است، در حقيقت همان عرفان است زيرا عرفان به ويژه در بخش عملي خود همان سفر است، كه سالك از طريق آن مي‌تواند منازل نفس خويش را پشت سر گذارد و به سر منزل مقصود دست يابد. از اين جهت نگارنده بر آن شد كه موضوع سير و سفر را در جنبه‌هاي مختلف خود در آثار عرفاني تا قرن هفتم هجري بررسي نمايد و بدين منظور اقدامات ذيل انجام شد.

-در فصل اول يا تعاريف ابتدا معناي لغوي واژگان كليدي پايان‌نامه كه عبارتند از: سفر، سير، سلوك، سالك و مسافر با مراجعه به كتاب‌هاي لغت كهن بررسي شد و سپس معاني اصطلاحي آنها براساس متون عرفاني تبيين گشت.

-در فصل دوم، جايگاه سفر در قرآن و حديث بعنوان سرچشمه‌ي عرفان و تصوف بررسي شد و با مراجعه به قرآن و تفاسير معتبر و كتب احاديث شيعه و سنّي سفر و اهداف مترتب بر آن از ديد اين آثار گرانقدر مورد بحث قرار گرفت.

-در فصل سوم، سفر آفاقي و جايگاه آن در عرفان و متون عرفاني تا قرن هفتم هجري بررسي شد و مباحثي چون آداب و اهداف سفر، نظر مشايخ درباره‌ي اين گونه سفر و نتايج آن براساس اين متون تبيين گشت.

-در فصل چهارم، سفر انفسي در متون عرفاني مورد بحث قرار گرفت و با مراجعه به آثار معتبر عرفاني مباحثي نظير سير و سلوك، آداب، شرايط، منازل، لوازم و اهداف آن و همچنين مراحل و نتايج سير و سلوك بررسي شد.

-در فصل نهايي، نتيجه‌گيري مطالب و تحقيقات ارائه شد.

-در پايان، فهرست آيات قرآن كريم، احاديث و منابع مورد استفاده در متن ضميمه شد.