تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 23/6/84

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر محمدرضا نصراصفهاني

نام و نام خانوادگي : غلامرضا فولادي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر جمشيد مظاهري-دکتر محمود براتي

تأثير کودتاي 28 مرداد بر ادبيات معاصر ايران

چكيده

كودتاي28مرداد1332يكي ازرويدادهاي تلخ سياسي- اجتماعي است كه برادبيات معاصرايران،دردوشاخة شعر وداستان، تأثير فراواني گذاشته است.در اين پژوهش تلاش شده است تا برخي از تأثيرهاي مهم اين رويداد بر شعر و داستان معاصر فارسي كشف و بيان شود.

براي يافتن تأثير اين رويداد، ادبيات قبل و بعد از كودتا مورد دقت و بررسي قرار گرفته است. منظور از ادبيات قبل از كودتا، مسائل مربوط به شعر و داستان از شهريور 1320 –سقوط رضاشاه- تا 28 مرداد 1332- وقوع كودتا- است و ادبيات پس از كودتا شامل شعر و داستان و مسائل مربوط به آنها از كودتا تا 1342 –سال اصلاحات ارضي و آغاز دوره اي متفاوت- مي شود.

پايان اين پژوهش به مقايسة شعر و داستان قبل و بعد از كودتا و درك و عرضة نتايج اين مقايسه اختصاص يافته است. البته در خلال فصلهاي دوم و سوم نيز، بنا به اقتضاي مطلب و موقعيت به تأثير رويدادهاي سياسي- اجتماعي، و از جمله كودتاي 28 مرداد، بر شعر و داستان اشاره شده است.

در تأثيرپذيري از کودتا،تکيه اصلي رساله بر سبک دوره بوده است و به دليل محدوديتهاي خاص يک رساله پژوهشي از پرداختن به سبک شخصي شاعران و نويسندگان پرهيز شده است .تنها مورد بررسي سبک شخصي که در پايان رساله آمده است،بررسي شعر اخوان است که به عنوان يک نمونه عيني و ملموس از تأثير کودتا بر شعر شاعران پس از آن انجام شده است.

چند نمونه از برجسته ترين نمونه هاي تأثير كودتاي 28 مرداد بر ادبيات معاصر عبارت است از:

1- رشد روزافزون سمبوليسم اجتماعي: شعر فارسي، پس از كودتا، بويژه شعر آزاد، به بيان مضامين اجتماعي با زباني نمادين مي پردازد.

2- شعر آزاد، پس از كودتا رونق گسترده اي مي يابد.

3- شعر ميانه رو جامعه گرا، که شاخة جديدي از شعر رمانتيك است، تحت تأثير كودتا پديد مي آيد.

3- فضاي حاكم برداستانهاي نوگراي پس از كودتا، آكنده از يأس، بدبيني و پوچگرايي است. صادق هدايت كه از نويسندگان قبل از كودتاست، شديداً مورد توجه نويسندگان پس از كودتا واقع مي شود.

بديهي است كه براي آشنايي خوانندگان ارجمند با ادبيات معاصر، در فصل اول اين پژوهش، تصويري از رويدادها و مسائل ادبي ايران از انقلاب مشروطيت تا سال سقوط رضا شاه-1320- ارائه شده است.