تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : امير ملکي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر فريدون وحيدا-دکتر محمود کتابي

تاريخ دفاع : 26/6/84

رشته و گرايش : جامعه شناسي

استاد مشاور : دکتر تقي آزاد ارمکي

بررس نظام ارزشي جامعه ايران ؛ با تكيه بر نظريه نوسازي و تغييرات فرهنگي رونالد اينگلهارت

چكيده

در طول چند دهه ي گذشته , اولويتهاي ارزشي جامعه ايران در عرصه ي روابط خانوادگي، نقش هاي جنسي و جنسيتي و زندگي شغلي و انتخابهاي سياسي تا حد زيادي دستخوش تغيير شده اند، از طرف ديگر ايران با قرار گرفتن در مسير صنعتي شدن كوشيده است تا خود را از جرگه ي كشورهاي جهان سوم جدا كرده و در مسير توسعه و نوسازي قرار دهد . اين امر اذهان بسياري ازمتفکران , محققين و مسئولان را متوجه اين سوال کرده است که "وضعيت مؤلفه هاي اصلي نظام ارزشي جامعه ايراني در حال حاضر چگونه است? چرا که بسياري از متفکران اجتماعي بر اين باورند كه براي تحقق نوسازي بايستي برخي از مؤلفه هاي سنتي نظام ارزشي در هم شكسته شوند. با توجه به اهميت موضوع , در اين پژوهش به بررسي تأثير نوسازي بر نظام ارزشي جامعه ايران ,در هر دو سطح خرد و کلان, پرداخته شده است . مطالعه حاضر با اتخاذ رهيافت تطبيقي و بکارگيري داده هاي حاصل از موج چهارم پروژة بررسي ارزشهاي جهاني, علاوه بر مطالعه ي مؤلفه هاي سنتي (دينداري و خانواده گرايي) , مؤلفه مدرن (انگيزه موفقيت) و مؤلفه هاي فرا مدرن ( تساهل جنسي و فراماديگرايي) نظام ارزشي جامعه ايران , همچنين به مقايسه آن با نظام ارزشي سه دسته ازکشورهاي جهان بر مبناي سطح توسعه انساني آنها )پرداخته است . نتايج تحقيق حاكي از اين است كه:

1- درايران سالخوردگان , كم سوادان و فقيران بيشتر از جوانان , دانشگاهيان و ثروتمندان به ارزشهاي سنتي پايبندند و تجانس ارزشي بيشتري در اين خصوص دارند. 2- مهمترين و موثرترين متغير نوسازي در سطح خرد در جامعه ايران، تحصيلات است كه بر تمامي مؤلفه هاي ارزشي تأثير مستقيم يا غير مستقيم دارد. دو متغير ديگر (يعني سن و درآمد) فقط بر ميزان خانواده گرايي افراد تأثير گذار هستند . به بيان ديگر , در بررسي تأثير همزمان سه متغير نوسازي اينگلهارت در قالب معادلات رگرسيوني , متغير هاي سن و درآمد هيچ گونه اثر معني داري بر ميزان دينداري ، انگيزه موفقيت ، اولويت هاي ارزشي وتساهل جنسي افراد ندارد. 3- در چالش بين سنت و مدرنيته, ماندگاري ارزشهاي ديني در ايران بيش از ارزشهاي سنتي خانواده است. 4- با اهميت ترين مؤلفه در سلسله مراتب نظام ارزشي در ايران , دينداري است که پس از آن انگيزه موفقيت و سپس خانواده گرايي قرار دارند . در مرتبه ي بعد فراماديگرايي و با فاصله ي بسيار زياد و در مرتبه ي آخر تساهل جنسي قرار گرفته اند. 5- نوسازي در كشورهاي اسلامي نوعي از سندروم «نوسازي در عصر فرانوسازي» است كه در مطالعه آن علاوه بر شرايط بين المللي (جهاني شدن و پست مدرنيزم) مي بايست عامل مهم ديگري به نام « مذهب» را در نظر گرفت.6- وضعيت مؤلفه هاي ارزشي ايران از الگوهاي متفاوت پيروي مي كند به نحويكه جايگاه ايران ميان کشورهاي جهان بر مبناي يك مؤلفه با جايگاه ايران بر حسب ديگر مؤلفه هاي ارزشي متفاوت است .