تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : کامران صداقت

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر صمد کلانتري-دکتر رسول رباني

تاريخ دفاع : 29/4/84

رشته و گرايش : جامعه شناسي

استاد مشاور : -

بررسي نقش عوامل فرهنگي- اجتماعي مؤثر بر قانون‌گرايي و قانون‌گريزي شهروندان تبريز

چكيده

تحقيق حاضر با هدف تعيين نقش عوامل فردي و فرهنگي- اجتماعي بر قانون‌گرايي و قانون‌گريزي شهروندان تبريز انجام شد. عوامل فردي, شامل جنسيت, سن, وضعيت تأهل, تحصيلات و شغل شهروندان و عوامل فرهنگي- اجتماعي نيز شامل طبقة اجتماعي, سطح شهروندي, نگرش ديني, مشاركت اجتماعي,‌ فقر فرهنگي- اجتماعي,احساس كنترل نهادي مي‌باشد. متغير وابسته كه به عنوان مسألة اصلي تحقيق در نظر گرفته شده بود نيز قانون‌گرايي شهروندان است كه در دو بعد اصلي ارزيابي فايده و انتظار فايده از قانون سنجيده شده و با هريك از متغيرهاي مستقل ذكر شده در ارتباط گذاشته شده است. بنابراين در بررسي حاضر از تئوري انتظار فرصت رابرت مرتن, آنومي دوركيم, انتقال فرهنگي ساترلند, نظريه بوم‌شناسي برگس, كنترل اجتماعي هيرشي براي تبيين قانون‌گرايي و قانون‌گريزي شهروندان استفاده شده است.

جامعة آماري و حجم نمونه: جامعة آماري شامل 720000 نفر از شهروندان 18 سال و بالاي تبريز است كه 670 نفر از آنان به روش نمونه‌گيري خوشه‌‌اي چند مرحله‌اي از بين 12 خوشه به طور تصادفي انتخاب شدند.

روش تحقيق: تحقيق حاضر از نوع پيمايشي است و گردآوري داده‌ها به وسيلة پرسشنامه انجام شده است. در پرسشنامة تحقيقي از طيف ليكرت و برش قطبين براي سنجش قانون‌گرايي و نگرش به قانون استفاده شده است.

در اين بررسي از تكنيك‌هاي آماري تحليل عاملي براي تعيين روايي و ضريب آلفاي كورنباخ براي تعيين پايايي سؤالات استفاده شد كه در نتيجه سؤالات پرسشنامه از روايي و پايايي لازم برخوردار بودند.

در آزمون روابط متغيرها از تحليل‌هاي آماري رگرسيون چندگانه, تحليل مسير و تحليل ليزرل استفاده شد كه عمده‌ترين نتايج بدست آمده به شرح زير مي‌باشد.

قانون‌گرايي زنان و شهروندان متأهل بالاتر از مردان و شهروندان مجرد مي‌باشد. همچنين قانون‌گريزي طبقة پائين نيز نسبت به طبقات متوسط و بالا بيشتر است.

قانون‌گرايي به متغيرهاي شهروندي, مشاركت اجتماعي, نگرش ديني و نگرش به قانون بستگي دارد. به طوريكه هر چه سطح مشاركت اجتماعي شهروندان همراه با عدم فقر فرهنگي و اجتماعي باشد به همان مقدار نيز قانون‌گرايي آنان بالاتر است.

كليد واژه‌ها: قانون‌گرايي طبقة اقتصادي- اجتماعي,‌ فقر فرهنگي,‌ نگرش به قانون, شهروندي, نگرش ديني و مشاركت اجتماعي.