تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : ابراهيم مسعودنيا

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر فروغ السادات عريضي-دکتر رسول رباني خوراسگاني

تاريخ دفاع : 21/2/84

رشته و گرايش : جامعه شناسي

استاد مشاور : دکتر احمدرضا زماني-دکتر سيد احمد احمدي

بررسي تاثير طبقه اجتماعي بر رفتار بيماري در بيماران آرتريت روماتوئيد

چكيده

هدف: اين پژوهش با هدف شناخت تاثير طبقه اجتماعي بر جنبه هاي مختلف رفتار بيماري، در قالب مدل خودگرداني لونتال و همكاران انجام شده است.

روش: پژوهش حاضر با روش پيمايش و بصورت مقطعي بر روي 146 بيمار مبتلا به آرتريت روماتوئيد شهر اصفهان كه با روش نمونه گيري سيستماتيك انتخاب شده بودند انجام گرديد. اين بيماران به يك پرسشنامه استاندارد اصلاح شده ادراك بيماري ، شيوه هاي كنارآيي و پرسشنامه منابع كمك جويي پاسخ دادند.

نتايج: نتايج پژوهش نشان داده است كه در ارتباط با اولين مرحله از فرايند رفتار بيماري، يعني ادراك بيماري، تفاوت معناداري بين سه طبقه اجتماعي وجود دارد. نتايج تحليل رگرسيون سلسله مراتبي چندگانه نشان داد كه متغير محل اقامت(مرحله اول)، دفعات مراجعه بيمار براثر آرتريت روماتوئيد(مرحله دوم) و طبقه اجتماعي(مرحله سوم)، 8/24 درصد از واريانس ادراك بيماري را تبيين نمودند. در ارتباط با شيوه هاي كنارآيي، تفاوت معناداري را بين سه طبقه اجتماعي مشاهده نشد. نتايج تحليل رگرسيون چندگانه سلسله مراتبي نشان داد كه دو متغير سابقه مرگ بستگان بر اثر آرتريت روماتوئيد(مرحله دوم) و ادراك بيماري (مرحله چهارم) 8/14 درصد واريانس شيوه هاي كنارآيي را تبيين نمودند. در ارتباط با نوع اول كمك جويي(خوددرماني)، نتايج تحقيق تفاوت معناداري را ميان سه طبقه اجتماعي نشان نداد. نتايج تحليل رگرسيون چندگانه نشان داد كه متغيرهاي محل اقامت(مرحله اول)، دفعات مراجعه به پزشك و ميزان دستيابي به پزشك(مرحله دوم) و شيوه هاي كنارآيي(مرحله پنجم) 8/14 درصد واريانس خوددرماني را تبيين نمودند. در زمينه نوع دوم كمك جويي(كمك جويي مدرن)، تفاوت معناداري ميان سه طبقه مشاهده نشد. نتايج تحليل رگرسيون چندگانه نيز نشان داد كه تنها متغير شيوه هاي كنارآيي(مرحله پنجم) 3 درصد از واريانس كمك جويي مدرن را تبيين نمود. در زمينه نوع سوم كمك جويي(كمك جويي سنتي)، نتايج تحقيق تفاوت معناداري را بين سه طبقه نشان داد. نتايج تحليل رگرسيون چندگانه نيز نشان داد كه متغيرهاي محل اقامت(مرحله اول)، وضعيت بيمه بيمار، دفعات مشاهده آرتريت روماتوئيد و دفعات مراجعه به پزشك(مرحله دوم) و شيوه هاي كنارآيي(مرحله پنجم) 1/23 درصد از واريانس كمك جويي سنتي را تبيين نمودند.

بحث: بر اساس يافته هاي اين پژوهش مي توان نتيجه گيري نمود كه متغير طبقه اجتماعي از طريق ادارك و تفسير بيماران از علائم بيماري، بر دو مرحله ديگر فرايند رفتار بيماري، يعني: شيوه هاي كنارآيي و الگوهاي كمك جويي اثر مي گذارد. لذا يافته هاي اين پژوهش، مسير علي مدل خودگرداني لونتال و همكاران را تاييد مي كند.

واژگان كليدي: طبقه اجتماعي Social class، رفتار بيماري Illness behaviour ، ادراك بيماري Illness Perception، شيوه هاي كنارآيي Coping ways، منابع كمك جويي Help-seeking sources