تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 1/4/84

رشته و گرايش : جغرافياي طبيعي-اقليم شناسي

استاد مشاور : دکتر غلامعلي کمالي

نام و نام خانوادگي : مرتضي خداقلي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر محمدرضا کاوياني-دکتر ابوالفضل مسعوديان

بررسي زيست اقليم گياهي حوضه آبخيز زاينده رود

چكيده

هدف از اين پژوهش، بررسي و تعيين مهمترين عناصر اقليمي مؤثر بر پراکنش اجتماعات گياهي و در نهايت، پهنه بندي زيست اقليم گياهي حوضه آبخيز زاينده رود با سطحي معادل 41347 كيلومتر مربع است. بدين منظور، ابتدا اقدام به ايجاد پايگاهي مرکب از 351 متغير اقليمي گرديد و سپس 48 متغير اقليمي که از اهميت بيشتري در ارتباط با اكولوژي گياهي برخوردار بودند، انتخاب شد. متناسب با فواصل ايستگاهها و تغييرات مکاني متغيرهاي انتخابي، توري به ابعاد 14*14 کيلومتر بر روي منطقه گسترانده شد و با روش كريگينگ، مقادير 48 متغير مربوطه بر روي گره هاي تور برآورد شد. از روش تحليل عاملي با دوران واري ماكس به منظور كاهش ابعاد ماتريس داده ها و از روش تحليل خوشه اي پايگاني به طريق وارد جهت پهنه بندي اقاليم حوضه استفاده شد.يافته‌هاي اين بررسي نشان مي‌دهد 5 عامل اول 4/94 درصد از پراش متغيرهاي اوليه را بيان مي کند. اين عوامل عبارتند از بارش، دماي گرمايشي، باد خيزي، بارش بهاره و برودت خشك که به ترتيب 36 ، 8/23 ، 4/19 ، 8/8 و 4/6 درصد از تغييرات را نشان ميدهند. 8 پهنه اقليم رويشي زير در حوضه شناسائي و براساس امتيازات عاملي نامگذاري شدند.

1- سرد و بسيار مرطوب، در اين ناحيه عامل بارش غالب بوده و در مناطق مرتفع غرب حوضه به مرکزيت كوهرنگ گسترش دارد. 2- ناحيه نيمه مرطوب با برودت خشک، اقليم اين ناحيه متاثر از عامل برودت خشك و عامل بارش مي باشد و قلعه شاهرخ شاخص اين ناحيه است. 3- ناحيه خشك معتدل با برودت خشك، محدوده ميمه تا پل زمانخان را شامل شده و عامل برودت خشك بيشترين امتياز را نسبت به ساير عوامل كسب كرده است. 4- نيمه خشک سرد، از همگين تا ايزد خواست گسترش دارد و عامل متمابز كننده آن از ساير نواحي عمدتا" بارش است. 5- خشک وسرد با بارش بهاره، ارتفاعات ورزنه تا ميمه را در بر گرفته و عامل بارش بهاره در اين محدوده غالب است. 6- ناحيه گرم و خشک، که در مناطق مركزي حوضه گسترش دارد و عامل دماي گرمايشي غالب است. 7- ناحيه سرد و خشک و بادي، مناطق آباده و ايزد خواست در قلمرو اين ناحيه است عامل بارز آن باد است. 8- ناحيه گرم و بسيار خشک، از تالاب گاوخوني تا مورچه خورت كشيده شده است و عوامل دماي گرمايشي و باد نمود چيره منطقه را شكل داده است.

تاثير عوامل استخراجي بر گونه هاي غالب گياهي حوضه نيز مورد بررسي قرار گرفت و برخي گونه ها بعنوان شاخص اقليم هاي رويشي مختلف حوضه معرفي شدند.