تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : اسداله نقدي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر نصراله پورافکاري-دکتر صمد کلانتري

تاريخ دفاع : 14/7/81

رشته و گرايش : جامعه شناسي

استاد مشاور : -

بررسي تحولات شهرنشيني در ايران و پيامدهاي اجتماعي آن(1375-1355)

چكيده

تعريف مساله : شهرنشيني يكي از مهمترين پديده هاي عصر حاضر است . تا جائيكه صحبت از انقلاب شهرنشيني در دنيا مي شود. در ايران تحول شهرنشيني بسيار شتابان و سريع بوده است ، متوسط رشد در دوره مورد بررسي 4/4 درصد بوده است . در حاليكه رشد درآمد سرانه در همين دوره 4/1 بوده است . يك قانون ساده جامعه شناختي مي گويد : هرتغيير و تحول خارج از قاعده و سازمان و شتابان منجر به پيامدهاي ناخواسته بسياري مي شود(تئوري آنومي) . الگوي توسعه شهري در ايران الگوي تسلط تك شهري و نيز تمركز گرايانه بوده است . در سه چهار دهه اخير ايران چندين بوم (BOOM) مختلف از جمله بوم نفت ، بوم شهرنشيني و بوم زايش هاي بسيار(جمعيت) را پشت سرگذاشته . در چنين شرايطي شهرنشيني با پيامدهاي بسياري چون گسترش حاشيه نشيني و آسيب هاي اجتماعي همراه خواهد بود و … همچنين بخش عمده اي از توسعه شهرنشيني در ايران معلول فروپاشي اقتصاد كشاورزي و روستايي بوده است ، شهرنشيني با بسياري از متغيرهاي اقتصادي و اجتماعي مورد بررسي اين رساله داراي رابطه مثبت يا منفي اما معني دار بوده است.

اهداف پژوهش : هدف كلي (اصلي) اين پژوهش عبارت است از شناخت و تحليل علل رشد شتابان شهر و شهر نشيني در ايران و چگونگي مكانيزم رشد و در نهايت تحليل پيامدها

علت : مطالعه و شناخت علل و عوامل تسريع كننده تحولات شهرنشيني در كشور

مكانيزم : بررسي تحول رشد ميزانهاي شهرنشيني در كشور در فاصله زماني ياد شده در بين استانهاي مختلف – مطالعه تحول شاخص هاي توسعه شهري

پيامدها : مقايسه تحولات شهرنشيني در ايران با كشورهاي مختلف

شناخت مشكلات شهري از ديدگاه مديران شهري ، صاحبنظران و شهروندان

شناخت رابطه شهرنشيني و آسيبهاي اجتماعي

شناخت پيامدهاي اجتماعي شهرنشيني

شناخت رابطه شهرنشيني با شاخص هاي توسعه

كاربرد نتايج : در حوزه هاي مختلف شهرسازي ، برنامه ريزي شهري ، برنامه ريزي توسعه ميتوان استفاده كرد. همچنين نتايج به اصلاح نگرش هاي موجود در زمينه شهر و توسعه و درك پيامدهاي اجتماعي ، اقتصادي شهرنشيني كمك شاياني خواهد كرد.

فرضيه ها :

1- بين نرخ رشد شهرنشيني و نرخ آسيبهاي اجتماعي رابطه وجود دارد.

2- بين شهرنشيني و تحول نهاد خانواده (بعد خانوار و سن ازدواج) رابطه وجود دارد.

3- بين شهرنشيني و شاخص تركيبي توسعه رابطه وجود دارد.

4- بين رشد شهرنشيني و پيدايش طبقه متوسط جديد رابطه وجود دارد.

5- بين شهرنشيني و متغيرهاي جمعيتي(باروري، مرگ و مير و مهاجرت) رابطه وجود دارد.

6- بين نرخ رشد شهرنشيني و ميزان مشاركت اجتماعي زنان رابطه وجود دارد.

7- بين نوگرائي و ميزان شهرنشيني رابطه وجود دارد.

سئوالات :

- رشد شهرنشيني طي دوره (75-1355) چه روندي را طي كرده است ؟ نرخ رشد شهرنشيني در مقايسه با نرخ رشد جمعيت و نرخ رشد اقتصادي چگونه بوده است؟

- آيا رشد شهرنشيني در استانهاي مختلف از الگوي يكساني تبعيت مي كند؟

- آيا ميزان شهرنشيني در بين استانها تفاوت معني داري وجود دارد؟

- چه علل و عواملي رشد شهرنشيني را تسريع كرده است؟

- آيا پديده هايي چون اشتغال كاذب ، نابهنجاري هاي اجتماعي و … معلول رشد سريع شهرنشيني است يا ناشي از مدل و الگوي توسعه كشور و يا … است؟

- آيا رشد شهرنشيني هماهنگ با رشد ايجاد فرصت هاي اشتغال ، مسكن ، آموزش بوده است؟

- مهمترين مسايل و مشكلات شهرنشيني كشور در حال حاضر چيست؟

روشهاي تحقيق : در اين رساله از روش عمده پيمايش در تحقيقات اجتماعي و استفاده از روش اسنادي براي داده هاي ثانويه استفاده شده است.

جامعه آماري :

سه جامعه آماري شامل شهروندان 730 نفر ، شهرداران 24 نفر و صاحب نظران 50 نفر با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته به شكل حضوري و پستي پرسشنامه تكميل شده است.

تكنيك هاي استفاده شده : تكنيك هاي بكار رفته شامل تحليل عاملي ، آزمون هاي ناپارامتريك ، مقايسه ميانگين ها ، ضرايب همبستگي و دگرسيون و … مي باشد.

اين رساله با درجه                   و نمره                      در مورخه 14/7/81 به تائيد هيات داوران و اساتيد راهنما و مشاور رسيد.