تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 15/12/80

رشته و گرايش : جغرافياي طبيعي-اقليم شناسي

استاد مشاور : دکتر هوشنگ قائمي-دکتر منوچهر خردمندنيا

نام و نام خانوادگي : حسين عساکره

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر محمدرضا کاوياني-دکتر حسنعلي غيور

تجزيه و تحليل آماري-اقليمي سريهاي زماني دما در ايران

“ برازش مدلهاي ARIMA بر داده هاي دمايي و توجيه تغييرات دما بوسيلة توابع انتقال “

چكيده

از آنجا كه مطالعة‌ سريهاي زماني نياز به آمارطويل المدت دارد، ايستگاههاي بسيار قديمي ايران يعني بوشهر(1876-1996)،جاسك(1893-1996) و مشهد(1891-1996) ازلحاظ تغييرات دما و تاثير آن بر تغييرات بارش در معرض توجه قرار گرفته اند. براساس روشهاي استاندارد آماري دماي جاسك و بوشهر باقطعيت بيشتري روند افزايشي را نشان مي دهند. درحاليكه مشهد اين روندرا باقطعيت كمتري تجربه نموده است.ميزان افزايش دمابه ازاي هرسال براي بوشهر، جاسك و مشهد به ترتيب 002/ ±0052/ ، 002/±008/ و 004/±0045/ درجة‌ سلسيوس وبراي نوسانات شمالي،نوسانات جنوبي وشماركلف هاي خورشيدي نيز به ترتيب 005/- ± 001/-، 056/- ± 015/ و 26/ ± 71/ بوده است.

براي شناخت چرخه(سيكل) هاي موجود در مقادير دماي سالانه، داده ها بوسيلة همبستگي نگار و تحليل طيفي مورد آزمون قرار گرفته وبراساس دو شيوة‌ياد شده در بالا چرخه هاي دما در بوشهر 27-28 ساله، در جاسك7-11،16،18،24 و26 ساله، در مشهد چرخه هاي 2،17 و25 ساله استخراج گرديد. نوسانات شمالي باچرخه هاي9،16،17و24 ساله، نوسانات جنوبي باسيكلهاي 2-4 ساله و كلف هاي خورشيدي با چرخه هاي 11-12 ساله مشخص شده اند.

بهترين مدلهاي ARIMA برازش يافته بر دماي سالانة‌ايستگاههاي مورد بررسي بشرح زير بوده است:

بوشهر :                                                 ARIMA (0,1,1 ) con

جاسك :                                                  ARIMA (0,1,2) con

مشهد :                                                 ARIMA (0,1,1)

الگوهاي سينوپتيكي در فازهاي مختلف نوسانات اطلس شمالي مورد توجه قرار گرفته شود. بر اين اساس معلوم شدكه دهك هاي بالاي دما با دهك هاي پايين نوسانات شمالي و دهك هاي بالاي نوسانات شمالي با دهك هاي پايين دما رابطه اي قوي نشان مي دهند. در بخشي ديگر ازاين فصل رابطة دما – بارش بانوسانات جنوبي از طريق نقش نوسانات ياد شده در تغيير حرارت آب دريا مورد بررسي قرار گرفت و معلوم شد هنگامي كه آنومالي دماي آب مثبت وآنومالي دماي هوا منفي باشد بهترين شرايط رابه لحاظ تزريق رطوبت به جوو نيز كمبود گنجايش رطوبتي جو و تراكم سريعتر ودر نتيجه بارش مهيا مي گردد.