تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 1/10/80

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر جمشيد مظاهري

نام و نام خانوادگي : حسين مسجدي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر سيد مهدي نوريان

احيا و تحشيه تذكرة مآثر الباقريه به همراه بررسي شعر اصفهان در سده سيزدهم هجري

چكيده

اصفهان در قرن سيزدهم هجري، از جهت كثرت شاعر و آثار، دومين ناحيه مهم ادبي پس از پايتخت به شمار مي رود. بيشتر فعاليت ها ي اين حوزه در سده ياد شده، در انجمن هاي كوچك و بزرگ ادبي متمركز بود و اين سبب شد كه تذكره هاي بسياري، حتي بيش از چند قرن قبل، حاوي زندگي نامه و منتخب آثار اين سرايندگان پديد آيد. سرايندگان انجمن هاي گوناگوني مانند انجمن مشتاق، نشاط، واله، شفتي، ابوالفقرا و غيره، اين مجمع ها را بهانه تتبع در آثار گذشتگان و تقليد از شاعران سبك هاي خراساني و عراقي نمودند.

ميرزا محمّد علي وفا زواره اي – عضو فعال انجمن سيد شفتي – پس از فراز و فرودهاي بسياري كه درزندگي او پديد آمد، به شيوه هم عصران خود، تذكره اي از برخي از سرايندگان و ستايش‎گران شفتي تاليف كرد كه حاوي اطلاعات در بارة زندگي بيش از پنجاه شاعر آن انجمن و منتخب اشعار آنان است. همچنين مطالبي راجع به تاريخ آن سده،‌ مسائل اصفهان، اشاره هايي به حاكم وقت اصفهان – سيف الدوله محمد ميرزا سلطان – كه يكي از مهمترين ممدوحان او بود و نيز به كاخ معروف او دراصفهان، نيز اطلاعاتي راجع به مشهورترين يادگار سيد شفتي يعني مسجد سيد و نحوة ساخت و تكميل آن، همچنين مطالبي در مورد زندگي برخي از شاعران كه تنها در اين تذكره ذكري از آن مطالب به ميان آمده، مانند نحوة تربيت سروش در آن به چشم مي خورد. سبك تذكره يك دست نيست و گاهي از صورت مسجع به نثر مصنوع نزديك مي‎شود. در شعرهاي برگزيده نيز فراز و فرود، كم و بيش ديده مي شود و بيش از آن كه چاپلوسي و مداهنه ساير شعرا در آن نمايان باشد، اخلاص و ارادت متشرعانه در آنها موج مي زند.