تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 5/8/78

رشته و گرايش : جغرافياي طبيعي-اقليم شناسي

استاد مشاور : دکتر جعفر غيوميان-محمود فاطمي عقدا

نام و نام خانوادگي : نسرين نيک انديش

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر حسنعلي غيور-دکتر محمدحسين رامشت

بررسي نقش عوامل هيدرواقليم در وقوع حركات توده اي در حوضه كارون مياني با توجه به نقش رسوبزايي آنها

چكيده

رساله متشكل از پيشگفتار ، مقدمه و هشت فصل به همراه 70 جدول ، 49 شكل و 22 نقشه مي‏باشد كه در 182 صفحه تدوين گرديده است . براي تكميل اين رساله از 62 منبع داخلي و خارجي استفاده گرديده است.

يكي از فرآيندهاي طبيعي كه غالباً بصورت بليه طبيعي سبب ايجد خسارتهاي جاني و مالي مي‏گردد ، زمين لغزشها يا حركات توده‏اي مي‏باشد . جهت بررسي نقش اين فرآيند و عوامل ايجاد كننده آن ، اين موضوع در حوضه كارون مياني يكي از زير حوضه‏هاي سه شهيد عباسپور با هدف مشخص نمودن عوامل مؤثر در وقوع حركات توده‏اي ، بررس نقش عوامل هيدرواقليم ، تعيين پهنه‏هاي مستعد زمين لغزش و تعيين نقش زمين لغزشها در افزايش بار رسوبي مورد بررسي قرار گرفت . در اين تحقيق فرض گرديده است كه عوامل هيدرواقليم بعنوان عوامل محرك در وقوع زمين لغزشها ايفاي نقش كرده ، امتداد رودخانه‏ها يكي از محورهاي اصلي وقوع زمين لغزشها مي‏باشد و اين پديده در افزايش شدت فرسايش و ميزان رسوبزايي مؤثر مي‏باشد.

جهت انجام اين تحقيق ضمن مطالعات كتابخانه‏اي و بررسي اسناد موجود همراه با مطالعات زميني حدود 200 مورد زمين لغزش در حوضه مطالعاتي ثبت گرديد كه 140 مورد آن بعنوان جامعه آماري مورد تحليل قرار گرفتند . در اين تحقيق از تكنيك سيستم اطلاعات جغرافيايي GIS استفاده گرديده است.

تحقيقات نشان دادند كه حوضه مطالعاتي به علت مجموعه‏اي از شرايط طبيعي و انساني مستعد وقوع زمين لغزش مي‏باشد . عوامل اوليه نظير شرايط ناهمواري ( شيب 50 – 20 درجه) زمين شناسي ( گسترش سازندهاي مارني) تكنونيك فعال ( بالا آمدگي منطقه و پائين آفتادن بستر رودخانه) شرايط مناسبي را جهت بروز انواع حركات توده‏اي مهيا مي‏سازند . بنابر اين عوامل هيدرواقليم بصورت عوامل محرك ايفاي نقش مي‏كنند . اكثر زمين لغزشها با بارشهاي با دوره بازگشت بيش از 2 سال تحريك مي‎گردند . بارشهاي با دوره بازگشت طولاني‏تر ، ناپايداريهاي بيشتري را ايجاد مي‏كنند . روند توزيع بارش سبب مي‏گردد حتي در مقادير كمتر از حد آستانه بارشهاي فراواني ايجاد گردند . سالهايي كه بيشترين بارش در اسفند و فروردين ، ماههاي قبل و زمان لغزش ، نازل گرديده است زمين لغزشهاي فراواني ايجاد گرديده‏اند . روند انباشت برف در بهمن و ذوب سريع آن در اسفند و يا دريافت باران بيشتر در بهمن و ذوب سريع برف در فروردين دو روند مهم انباشت – ذوب برف بودند كه به همراه شرايط اقليمي اوايل بهار و شرايط هيدرولوژي سبب وقوع ناپايداريهاي دامنه‏اي مي‎‏گردند.

پهنه‏بندي خطر زمين لغزش نشان داد كه كناره‏هاي رودخانه بعلت ويژگي فعاليت جريانهاي آبي در اوايل بهار كه از رژيم سيلابي برف آبي برخوردار است ، يكي از محورهاي مهم وقوع زمين لغزش‏ها مي‏باشد . انطباق نقشه رسوبزايي و نقشه پهنه‏بندي خطر زمين لغزش نشان داد ارتباط نزديكي ميان رتبه خطر و ميزان رسوبزايي وجود دارد . بطوري كه ميزان رسوب از ميزان متوسط سالانه 3/1 تن در هكتار در مناطق بي خطر تا 45 تن در هكتار در مناطق با رتبه بالاي خطر نوسان دارد.