تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : جمشيد هاشميان فر

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر رسول رباني خوراسگاني- دکتر صمد کلانتري

تاريخ دفاع : 4/12/86

رشته و گرايش : جامعه شناسي

استاد مشاور : دکتر علي رباني خوراسگاني

عوامل موثر بر نابرابري هاي اجتماعي با تأکيد بر سرمايه ي اجتماعي در شهر اصفهان

چكيده

نابرابري هاي اجتماعي و استمرار فاصله طبقاتي يکي از معضلات جوامع بشري است.فاصله طبقاتي همراه بابي عدالتي،استمراروعمق نابرابريها را به صورت يک مسئله مزمن و مهم اجتماعي در مي آورد.موضوع تحقيق حاضر،«بررسي عوامل موثر بر نابرابري هاي اجتماعي با تأکيد بر سرمايه اجتماعي » است . نا برابري اجتماعي در اين پژوهش شامل ابعاد اقتصادي ، سياسي ، جنسي ،آموزشي ،شغلي ، فرصتها و هزينه ها مي باشد و سرمايه اجتماعي را مي توان پديده اي سه بعدي شامل مشارکت ، اعتماد ، احساس تعلق دانست .در اين تحقيق به دنبال تعيين ميزان نابرابري هاي اجتماعي به بررسي سهم عوامل مختلف موثر بر نابرابري هاي اجتماعي پرداخته شده است. بدين منظور براي تبيين موضوع از منظري جديد ، سرمايه اجتماعي به عنوان متغير مستقل در کنار ديگر عوامل و احساس نابرابري به عنوان متغير وابسته ديگر مطرح شده است . اين تحقيق داراي دو هدف توصيفي وتبييني است و روش تحقيق از نوع پيمايشي مي باشد . ابزار گردآوري داده هاي مورد نياز تحقيق ، پرسشنامه است که حاوي سوالات بسته و بسته مدرج مانند طيف ليکرت و برش قطبين به منظور سنجش متغيرهاي مستقل و وابسته مي باشد.جامعه آماري تحقيق در اين بررسي شامل کليه شهروندان شهر اصفهان که در زمان مطالعه ساکن شهر اصفهان بوده اند، مي باشد. اين آمار با مراجعه به دفتر مطالعات و آمار شهرداري مرکزي اصفهان بدست آمده است. براساس سرشماري نفوس و مسكن سال 1385 مركز آمار ايران جمعيت شهر اصفهان 1621263 نفر مي باشد.براي تعيين حجم نمونه از فرمول کوکران و بر اساس ميزان پراکندگي متغيرهاي اصلي مورد مطالعه در تحقيق ، استفاده شده است .بر اساس اطلاعات ، حجم نمونه با توجه به بيشترين پراکندگي برابر 696 نفر محاسبه شده است .شيوه نمونه گيري در اين تحقيق سهميه اي بوده است که سهميه ها با توجه به سه متغير منطقه جغرافيايي ، محل سکونت و گروه سني تعيين شده اند. بر اساس نقشه شهر اصفهان ، شهر به 29 ناحيه يا بلوک تقسيم شده است و هر بلوک با توجه به تمرکز جمعيت در قسمت هاي مختلف به 2 تا 5 قسمت فرعي تقسيم شده و به هر قسمت متناسب با حجم تمرکز ، نمونه متفاوتي اختصاص يافته است .نتايج حاصل از مقايسه نابرابري اجتماعي و احساس نابرابري بيانگر آن است که بر روي يک طيف پنج درجه اي ميانگين احساس نابرابري (2/3) در جامعه بيشتر از ميانگين نابرابري اجتماعي (7/2) مي باشد. همچنين داده هاي تحقيق مبين آن است که ميانگين سرمايه اجتماعي در جامعه مورد مطالعه در سطح پايين به سمت متوسط(9/2) قرار دارد.براي تحليل داده ها از رگرسيون چند متغيره و مدل سازي معادلات استفاده شده است ، نتايج حاصل نشان مي دهد که ضريب تعيين براي تبيين نابرابري اجتماعي(88/0=R²) و براي تبيين احساس نابرابري(98/0=R²) مي باشد. همچنين بر حسب ارزشهاي(Beta)به ترتيب متغيرهاي تحصيلات ، تجمل‌گرايي ، ارضاء نياز، سن ، گرايش مذهبي ، عقلانيت ، تبليغات ، اعتمادتعميم يافته و تعدادمسافرتها در تبيين نابرابري اجتماعي و متغيرهاي ارزش‌هاي مادي ، فردگرايي ، اعتماد غيررسمي ، اعتماد رسمي ، گرايش مذهبي ، عقلانيت، ارضاء نياز ، سن ، انسداد اجتماعي ، احساس تعلق ، تجمل گرايي و تعداد مسافرت‌ها در تبين احساس نابرابري موثرند . نتايج نشان مي دهد که هر چه سرمايه اجتماعي بالاتر باشد نابرابري اجتماعي و همچنين احساس نابرابري کاهش خواهد يافت.

کليد واژه ها: نابرابري اجتماعي، سرمايهاجتماعي، شبکه روابط اجتماعي، مشارکت اجتماعي،اعتماداجتماعي