تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : مهران سهراب زاده

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر فريدون وحيدا- دکتر بهجت يزدخواستي

تاريخ دفاع : 21/11/86

رشته و گرايش : جامعه شناسي

استاد مشاور : دکتر محسن محمدي فشارکي- دکتر فروغ السادات عريضي

بازتاب ايستارها و ارزشهاي فرهنگي و اجتماعي در ضرب المثل هاي فارسي

چكيده

مطالعه ادبيات (اعم از مکتوب يا شفاهي) به منظور پي بردن به ساختارهاي اعتقادي ، باورها ومباني معرفتي و ايستارها و ارزش‌هاي فرهنگي ،موضوعي است که انديشه پاره‌اي از علاقه مندان به ادبيات و متفکران مسايل اجتماعي را به خود مشغول داشته است. زمينه و متن اين قبيل مطالعات از مباحث کلاسيک شناخت نظير مکاتب فلسفي، ايدئولوژي، تحليل متون ديني و معرفتي و سبک‌هاي ادبي و هنري اغاز و تا شناخت معارف و دانش‌هاي مردمي نظير قصص، ترانه‌ها، خرافات و ضرب‌المثل‌ها امتداد مي‌يابد. در پژوهش حاضر با بررسي بيش از 20هزار امثله فارسي گردآوري شده در کتاب امثال و حکم - اثر مرحوم علي‌اکبر دهخدا، سه ساختار اصلي (بالغ بر 3500 ضرب‌المثل)در رابطه با ايستارها و ارزش‌هاي فرهنگي و اجتماعي) به شرح ذيل مورد شناسايي وتحليل قرار گرفته است:

الف) نگرش‌هاي معرفتي، ديني و فلسفي (0/40%) که خود شامل زير مجموعه گسترده‌اي (شامل 11 مولفه) از قبيل: نگرش به هستي، قضا و قدر، انسان، پروردگار، تعليم و تربيت، دانش‌هاي مردمي و ... است.

ب) نگرش به ارزش‌هاي اخلاقي و مقولات و مفاهيم اجتماعي (7/40%) که در آن مباحثي نظير ارزش‌ها و ضد ارزش‌ها، قشربندي اجتماعي و اهميت مقوله ثروت و فقر و مقوله زمان و فرصت و همچنين مفاهيمي از قبيل همبستگي، مشورت و مشارکت مورد مطالعه و تحليل قرار گرفته‌اند و سرانجام

ج) نگرش به شاهان و ايستارهاي معطوف به قدرت (3/19%) که در آن مقولاتي نظير: رابطه شاه و رعيت، انتظارات و انتقادات به شاهان، انتقاد از مديريت دوگانه، نگرش به عدالت و ظلم و انتقاد از وضع موجود و نحوه بازتاب و عکس العمل به مصائب و مشکلات در سه بخش شامل: نگرش محافظه‌کارانه و ميانه‌روي، تمايل به مقابله و مقاومت و بهره‌گيري از ساز و کار اميدوار سازي و اميد بستن به آينده در بستر ضرب‌المثل ها نمود پيدا کرده اند ..

کليد واژه: ايستارهاي فرهنگي، ضرب المثل، فرهنگ شفاهي، ارزشهاي اجتماعي، فرهنگ