تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : ويکتوريا عزتيان

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر جواد خوشحال- دکتر ايران غازي

تاريخ دفاع : 24/10/86

رشته و گرايش : جغرافياي طبيعي-اقليم شناسي

استاد مشاور : دکتر محمدباقر بهيار- دکتر مجيد آزادي- دکتر مرتضي طالبي

بررسي تأثير عوامل هواشناسي بر روي شاخص کيفيت هوا در شهر اصفهان

چكيده

هدف از اين پژوهش بررسي تاثير پارامتر هاي هواشناسي بر شاخص کيفيت هواي شهر اصفهان مي باشد. بدين منظور اطلاعات آب و هوايي و کيفيت هواي سه ايستگاه هواشناسي و 13 ايستگاه سنجش کيفيت هوا مورد استناد قرار گرفت و سپس شاخص استاندارد آلودگي هواي شهر اصفهان در طول سال هاي 1385-1383 محاسبه گرديد. به دليل اهميت مقادير ازون در تعيين شاخص کيفيت هوا و وجود بانک اطلاعاتي پيوسته مقادير ازون کلي در طول سال هاي 2005-1995 ميلادي مورد استفاده قرار گرفت.

بررسي نقشه هاي همديدي نشان داد که استقرار الگوهاي واچرخندي با فشار مرکزي بالاتر از 1020 هکتوپاسکال روي شهر اصفهان در دوره سرد سال بيش از ديگر سامانه هاي جوي بر بالا رفتن آلودگي هواي شهر تأثير دارند. گاهي شرايط جوي منجر به تشکيل يک سامانه فشار زياد محلي مي شود که در اين شرايط آلودگي هوا تشديد شده و به حدود بحراني مي رسد. در اين مواقع معمولاٌ در لايه مياني جو يک مرکز کم ارتفاع روي درياي مديترانه، درِياي سياه، عراق يا شمال غرب ايران تشکيل شده که فراز اين امواج در نواحي غربي ايران مستقر مي باشد. فرونشست هواي سطوح فوقاني از صعود آلاينده و پراکنش آن ممانعت نموده، تراکم آلاينده در سطح زمين را افزايش مي دهد.

منابع متحرک انتشار آلاينده ها که حمل و نقل شهري را نيز شامل مي شوند، عامل عمده توليد منواکسيد کربن، ذرات معلق، دي اکسيد گوگرد است و در مقايسه با منابع ساکن انتشار آلاينده بيشترين سهم را در آلودگي هواي شهر دارند. غلظت منواکسيد کربن از الگوي فعاليت هاي روزانه مردم تبعيت مي کند و بيشترين غلظت را نسبت به ديگر آلاينده هاي گازي موجود در شهر اصفهان دارد. انتشار سرب در جو ناشي از مصرف بنزين مي باشد که غلظت سرب در هواي شهر اصفهان بسيار بالاتر از کادميم است. فراواني وقوع روزهايي با کيفيت هواي نامطلوب در ميادين آزادي و بزرگمهر نسبت به ميدان لاله با توجه به تردد بيشتر در اين دو ميدان بيانگر نقش حمل و نقل در آلودگي هواي شهر مي باشد.

محاسبات آماري بيانگر تاثيرات مستقيم يا معکوس پارامتر هاي آب و هوايي بر مقادير آلاينده ها مي باشند. تابش خورشيد و ساعت آفتابي از عوامل مؤثر بر توليد آلاينده هاي ثانوي مي باشند. بررسي اثر جزيره گرمايي در شهر اصفهان به دليل عدم وجود ايستگاه هواشناسي ميسر نشد ليکن بررسي اطلاعات آب و هوايي ايستگاه هواشناسي شهر اصفهان( ايستگاه شهري) و ايستگاه هاي هواشناسي کبوتر آباد و شرق (غير شهري) نشان دادکه با نزديک شدن به شهر دما افزايش و سرعت باد کاهش مي يابد.

براي کنترل انتشار آلاينده هاي گازي در جو و مقابله با آلودگي هوا راهکار هاي مختلفي وجود دارد که برخي از آنها عبارتند از: احداث ايستگاه هاي هواشناسي و آلودگي هوا در داخل شهر، استقرار ادوات پايش و کنترل گازهاي خروجي از دود کش صنايع مستقر در غرب و جنوب غرب شهر، جايگزيني سوخت هاي پاک، بهبود شرايط احتراق در تجهيزات و صنايع و خودروها، مديريت صحيح مصرف انرژي، توسعه ناوگان حمل و نقل عمومي، بهبود فن آوري توليد خودرو، عدم توسعه صنايع در غرب شهر، کنترل ارتفاع سازه هاي شهري در جنوب شهر و دامنه کوه صفه، طراحي خيابانهاي اصلي شهر در جهت غربي- شرقي ، توسعه فضاي سبز شهري به ويژه در برخي مناطق شهر.

كليد واژه ها: شاخص آلودگي هوا، پارامتر آب و هوايي، ازون کلي، سامانه همديدي، اصفهان.