تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : تقي اجيه

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر اسحاق طغياني- دکتر سيد علي اصغر ميرباقري فرد

تاريخ دفاع : 16/10/86

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر سيد مهدي نوريان

بررسي اصطلاحات علوم قرآني در آثار ادبي زبان فارسي (تا پايان قرن ششم هجري)

چكيده

بعد از گسترش اسلام و با پذيرش آن توسط ايرانيان خوب‌گزين و بسط دامنه آن در اطراف و اکناف ايران و پس از آنکه انديشة‌ اسلامي به عنوان تفکر غالب در باور و اعتقاد مردم اين سرزمين ريشه دوانيد و به شکوفايي رسيد، دانشمندان مسلمان ايراني در شناخت و شناسانيدن قرآن کريم به عنوان مأنوس‌ترين کتاب آسماني، تلاش‌هاي علمي فراواني داشتند. از جملة اين جستجوهاي علمي پژوهش‌هايي است که ناظر به شناخت قرآن کريم است تا اين کتاب آسماني بهتر شناخته شود، مطالعاتي که امروز با نام «علوم قرآني» آنها را مي‌شناسيم.

در اين پژوهش سعي شده است که مجموعة اين مباحث از متون ادب فارسي تا پايان قرن ششم هجري، استخراج، طبقه‌بندي و تحليل شود و ديدگاههاي مطرح در اين متون در هر موضوعي از علوم قرآني تدوين گردد. مهمترين موضوعات علوم قرآني که در اين پايان‌نامه به بحث گذارده شده است عبارتند از: روش‌هاي فهم قرآن در متون ادب فارسي، قرآن نام‌ها و اوصافش، مفهوم وحي، اعجاز قرآن و بازتاب آن در متون ادب فارسي،‌ محکم و متشابه، مبين بودن قرآن و تأويل، انواع رويکرد به تأويل در متون ادب فارسي، مثل و ممثول و همچنين دهها موضوع فرعي ديگر که در ذيل عنواين فوق به تفسير تحليل و بررسي شده است.

آنچه لازم به تذکر است اينکه انتخاب عنواين فصل‌ها و همچنين آوردن بخش‌هاي مختلف سخن و گستردگي کمّي‌ و کيفي آنها در متن تحقيق، بر حسب طرح موضوعاتي از علوم قرآني است که تا پايان قرن ششم هجري در آثار ادب زبان فارسي به آنها پرداخته شده است.

کليد واژه‌ها: علوم قرآني، متون نثر کهن فارسي، متون نظم کهن فارسي، تهذيب، عرفان، بطن، هرمنوتيک