تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : مسعود فروزنده

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر محمد فشارکي-دکتر مهدي تدين

تاريخ دفاع : 2/9/84

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : -

بررسي مسايل مربوط به علم بيان در شعر صائب تبريزي

چكيده

ادبيات و بويژه شعر ،شيوة غير مستقيم بيان انديشه و احساس است. شعر عبارت است از بيان و تجسيم صورت هاي خيالي ،به نحوي كه برانگيزا نندة عواطف و احساسات باشد و انسان از شنيدن آن احساس شادي يا اندوه كند .جوهر و مادة اصلي شعر در همة زمان ها و زبان ها خيال است. خيال (تصوير) مجموعة امكانات بيان هنري است كه در شعر مطرح است و زمينة اصلي آن را انواع تشبيه، استعاره، اسناد مجازي و رمز و گونه هاي مختلف ارائة تصاوير ذهني مي سازد.

يكي از آثاري كه از لحاظ تصاوير شاعرانه بسيار غني است، ديوان اشعار صائب تبريزي است. شعر صائب سرشار از صور خيال متنوع و رنگارنگ است. بررسي و شناخت اين تصويرها، زيبايي هاي شعر را مي شناساند و به حل معنايي آن كمك مي كند .و باعث درك و دريافت بيشتر مضمون هاي شعر مي شود. با توجه به اين امر ، اين رساله به بررسي تصوير هاي شاعرانه در شعر صائب اختصاص يافته است.

در اين رساله:

در بارة زندگي صائب و شعر و خيال و محاكات بحث شده است.

ويژگي هاي كلي صور خيال صائب از قبيل تصاوير فشرده،تصوير در خدمت عاطفه و معني،تزاحم تصوير،تصوير و معني بيگانه،تقليد و ابتكار در تصاوير و تكرار تصوير بررسي شده.

تشيبه هاي صائب از لحاظ طرفين، ساختمان، شكل، وجه شبه،فوائد وعناصر(موضوع ها) بررسي شده. در بارة همراه شدن ديگر زيبايي هاي بلاغي با تشبيه در شعر صائب نيز بحث شده است.

انواع استعاره(مصرحه و بالكنايه، بعيد و غريب، اصليه و تبعيه و تمثيليه) مورد بررسي قرار گرفته . در بارة انواع استعاره از لحاظ طرفين و جامع و گسترة تشخيص در شعر صائب نيز بحث شده است.

تمثيل هاي صائب از لحاظ ساختار،جايگاه قرار گرفتن در بيت،ارتباط اجزاي تمثيل با مدعاي شاعر، پيوند، عوض شدن اشخاص، مضمون دوم،كاركرد وعناصر تمثيل، بررسي شده.

شواهدي از مجاز هاي شعر صائب و كنايه هاي وي از لحاظ مكني عنه (كنايه از اسم و صفت و نسبت «فعل» )نقل و بررسي شده.

يك نتيجه گيري كلي هم در تكملة رساله آورده شده است.