تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : يوسف نيک روز

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر اسحاق طغياني-دکتر حسين آقاحسيني

تاريخ دفاع : 19/10/84

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر سيد مهدي نوريان

تصحيح منظومه ي حماسي علي نامه

چكيده

علي‌نامه منظومه‌اي است به پارسي در حدود يازده هزار بيت در مناقب و مغازي حضرت علي‌(ع‌) كه آن راشاعري شيعي به نام ربيع به سال 482 هـ .ق به نظم آورده است‌.

اين منظومه كه به عنوان نخستين تجربه‌ي شعر حماسي شيعه‌ي اثني عشري است هم از نظر قدمت تاريخ حماسه‌هاي شيعي و دربردارنده‌ي نوادري از لغات و تركيبات فارسي كهن و هم از جهت تأثيرگذاري بر حماسه‌هاي‌شيعي و مذهبي دوره‌هاي بعد در كمال اهميت است كه تاكنون مغفول و گمنام مانده و در كتب تاريخ ادبيات وتذكره‌هاي موجود به آن اشاره‌اي نشده و كسي هم آن را تصحيح نكرده است‌. بنابراين هدف اصلي اين تحقيق‌،تصحيح متن كامل جهت معرفي و شناساندن جنبه‌هاي مختلف حماسي‌، ادبي و بلاغي ونشان دادن نقش و جايگاه‌آن در سير تحول شعر حماسي شيعي و ميزان تأثيرپذيري آن از شاهنامه فردوسي بوده است‌.

با توجه به اينكه‌، از اين منظومه‌، تاكنون بيش از يك نسخه شناخته نشده‌، روش انجام اين تحقيق‌، به‌صورت تصحيح قياسي انجام گرفته است‌. دراين روش چنانكه مصحح با آشنايي كامل با متن و آگاهي بر دقائق‌و ظرائف آن‌، ضبط‌هاي مغلوط و نادرست و واژه‌هاي نامضبوط نسخه را از طريق مقايسه و مقابله با ديگر بخش‌هاي‌آن و نيز با توجه به قرائن و شواهد مندرج در ديگر متون تاريخي و ادبي مقارن با عهد مؤلف‌، به سامان مي‌آورد ، البته‌چنين كاري با صعوبت و دشواري طاقت فرسايي همراه است و چه بسا نظر مصحح در بعض موارد، مقبول اصحاب‌تحقيق نيفتد.

آشنايي اهل تاريخ و ادب با علي‌نامه‌، نخستين منظومه‌ي حماسي شيعي در خصوص مناقب و مغازي‌حضرت‌علي‌(ع‌)، و گنجينه گرانبهايي از لغات و تركيبات فارسي كهن پارسي و نكاتي دقيق و باريك از زندگي اميرمؤمنان را فراروي آنان قرار مي‌دهد خاصه لغات و تعبيرات اين اثر كهن علي التحقيق به غناي فرهنگنامه‌هاي‌فارسي خواهد افزود.