تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 11/7/84

رشته و گرايش : جغرافياي انساني - برنامه ريزي شهري

استاد مشاور : دکتر مسعود تقوايي

نام و نام خانوادگي : سعيد خوب آيند

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر علي زنگي آبادي-دکتر اصغر ضرابي

تحليل فضايي علل شكل گيري حاشيه نشيني در شهر اصفهان

چكيده

در فرآيند تاريخي شكل گيري پديدة حاشيه نشيني، دو عنصر مكان و زمان به عنوان شرايط عام(شرط لازم) براي تكوين اين پديده و دو عنصر اقتصادي و اجتماعي به عنوان شرايط خاص( شرط كافي)براي شناخت و درك آن جلوه مي كنند. تاكنون از سوي پژوهشگران مطالعات شهري دلايل متعددي براي شكل گيري پديدة حاشيه نشيني ارائه گرديده است. با توجه به متنوع بودن دلايل شکل گيري اين پديده، نمي توان دلايل وجودي آن را از يك شهر به شهر ديگر تعميم داد.

در اين پژوهش، به مطالعه و بررسي علل شكل گيري پديدة حاشيه نشيني در شهر اصفهان از دهة1340 (زمان آغاز شهرنشيني شتابان و ناهمگون درايران) تاكنون مي پردازيم.

براي شناخت عناصر فوق، اين پژوهش با روش پيمايشي، بر روي 400 خانوار كه به صورت تصادفي از خوشه ها (محله هاي نمونه) انتخاب شده بودند، انجام گرديد و داده هاي آن با استفاده از روش هاي آماري نظير روش تحليل عاملي، آزمون تطابق توزيع كاي اسكوير و آزمون تي تك نمونه اي تحليل شدند.

يافته هاي اين پژوهش نشان مي دهد که؛

1- درصد بيكاري در مناطق حاشيه نشين بسيار بالاتر از ساير مناطق شهري بوده و به عنوان مهم ترين عامل شکل گيري حاشيه نشيني در شهر اصفهان محسوب مي شود.

2- ميانگين درآمد حاشيه نشينان در مقايسه با ميانگين درآمد ساير گروه هاي شهري بسيار پايين بوده، به عنوان دومين دليل اصلي شکل گيري حاشيه نشيني در شهر اصفهان محسوب مي شود.

3- سومين عامل اصلي در شکل گيري مناطق حاشيه نشين در شهر اصفهان، پايين تر بودن ميانگين قيمت اجارة بهاء مسكن در مناطق حاشيه نشين نسبت به ساير مناطق شهري بوده است (در حدود 5/17 درصد).

4- سهولت تهيه مسكن در مناطق حاشيه نشين( ارزان تر بودن قيمت زمين شهري و مسكن)، باعث هجوم مهاجران و گروه هاي كم درآمد شهري به اين مناطق شده است و به عنوان چهارمين عامل اصلي مهم در شکل گيري مناطق مذکور محسوب شده است.

5- 5/44 درصد از پاسخگويان مناطق حاشيه نشين، مهاجر غير بومي بوده و 3/58 درصد آنان قبلا" در محلة ديگري از شهر اصفهان زندگي مي كرده اند كه اكثر اينان را مي توان در زمرة رانده شدگان از متن به حاشيه ناميد. لذا اين عامل به عنوان پنجمين عامل اصلي در شکل گيري مناطق حاشيه نشين در شهر اصفهان عمل نموده است.