تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : حسين مسعودنيا

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر لقمان دهقان نيري- دکتر مرتضي نورائي

تاريخ دفاع : 28/6/86

رشته و گرايش : تاريخ- ايران دوره اسلامي

استاد مشاور : دکتر سيد اصغر محمودآبادي

علل پيدايش و تحليل کارکرد احزاب سياسي در ايران 1332-1320 با تکيه بر مورد اصفهان

چكيده

افزايش تماس ايرانيان با غرب از قرن سيزده ق/نوزده م به بعد سبب گرديد تا بتدريج برخي از نخبگان ايران درصدد نوسازي ساختار سياسي ايران به منظور توزيع قدرت برآيند. اين تلاشها در سال 1285ق/1906ميلادي با صدور دستخط فرمان مشروطيت و تشکيل نخستين مجلس شوري در ايران تحقق يافت. تشکيل مجلس شوري و انتقال قدرت از دربار به اين نهاد فرصت را براي تشکيل احزاب سياسي در ايران فراهم ساخت. براي نخستين بار در مجلس دوم مشروطه، احزاب سياسي بطور رسمي فعاليت خود را آغاز کردند. عليرغم تداوم مشروطيت در ايران به مدت هفتاد و دو سال، فعاليت احزاب در ايران قبل از پيروزي انقلاب اسلامي نهادينه نگرديد و تنها در برخي مقاطع از تاريخ معاصر ايران احزاب فرصت فعاليت يافتند.

دوران دوازده ساله 32-1320ش/53-1941، فاصله زماني سقوط رژيم رضاشاه تا کودتاي 28مرداد، يکي از مقاطعي است که فعاليت احزاب در ايران رونق مي گيرد. لذا به نظر مي رسد در انجام هر پژوهشي پيرامون موضوع تحزب در ايران در اين دوره اين سوال مطرح گردد که چه عواملي زمينه ساز فعاليت احزاب سياسي در ايران طي اين سالها گرديد و اين احزاب چه کارکردي داشتند؟ هدف از نگارش اين رساله پاسخ به اين دو سوال محوري بوده است.

شکل گيري و کارکرد احزاب سياسي در ايران بطور اعم و اصفهان بطور اخص طي اين مدت دوازده سال در اين رساله براساس سه مولفه شکافهاي اجتماعي، دولت (ساختار قدرت) و سياست بين الملل تحليل و تبيين گرديده است.

شکافهاي اجتماعي تکوين يافته در اصفهان در دوران رژيم رضاشاه، تضعيف ساخت قدرت در اصفهان پس از سقوط رضاشاه بر اثر بروز شکاف ميان نماينده دربار (فرماندهان ارتش) و نماينده نخست وزير (استاندار) به همراه نظر مساعد کنسولگري هاي بريتانيا و شوروي نسبت به نيروهاي اجتماعي جديد از مهمترين عواملي بودند که زمينه ساز فعاليت احزاب در اين سالها در اصفهان گرديد.

روش تحقيق مورد استفاده توصيفي – تحليلي با استفاده از اسناد، روزنامه و جرايد آن زمان به همراه منابع کتابخانه اي بوده است.

واژگان کليدي: حزب، کارکرد، اصفهان، شکافهاي اجتماعي، سياست بين الملل، دولت.