تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : محسن سقايي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر اصغر ضرابي- دکتر جمال محمدي

تاريخ دفاع : 19/6/86

رشته و گرايش : جغرافياي انساني - برنامه ريزي شهري

استاد مشاور : دکتر سعيده کتابي

برنامه ريزي حمل ونقل هوايي داخلي شهرهاي ايران (مورد مطالعه: پروازهاي هواپيمايي جمهوري اسلامي ايران)

چكيده

گسترش روزافزون صنعت حمل ونقل هوايي در دهه اخير درجهان، به عنوان يکي از مهمترين محورهاي توسعه ورشد کشورهاي توسعه يافته ودرحال توسعه مطرح و از جايگاه ويژه اي در برنامه هاي توسعه اقتصادي، اجتماعي ، فرهنگي وتکنولوژيکي اين کشورها برخوردار است. رشد فعاليتهاي اقتصادي واجتماعي درايران، لزوم جابه جايي سريع مردم وکالا و درنتيجه افزايش روز افزون تقاضا، بخش حمل ونقل هوايي را يک ضرورت اجتناب ناپذير ساخته است.

هدف اصلي اين تحقيق برنامه ريزي حمل ونقل هوايي داخلي شهرهاي ايران براساس اطلاعات آماري حمل ونقل هوايي کشور بين سالهاي 1384-1380مي باشد و در اين تحقيق از روشهاي آماري (رگرسيون خطي، تحليل واريانس، سريهاي زماني، مدل جاذبه) جهت ارائه مدل سفرهاي هوايي استفاده شده است و به نتايج زير نيز دست يافته:

- با استفاده از مدل جاذبه براي کل کشور مشخص گرديد تنها عامل فاصله در توليد سفرهاي هوايي درکل کشور مؤثر نيست وعوامل ديگر نيز دراين زمينه اثر دارد.

- با استفاده از مدل رگرسيون خطي، به ارائه مدل توليد سفرهاي هوايي براساس فصول سال پرداخته شده ومشخص گرديد که درفصل تابستان عواملي از قبيل فعاليتهاي اقتصادي، توريست و فاصله بين شهرها درتوليد سفرهاي هوايي درکل کشور مؤثر است. در فصل پاييز، فاصله بين شهرها، توريست وفعاليتهاي صنعتي بيشترين تأثير را درتوليد سفرهاي هوايي درکل کشور داشته است. درفصل زمستان عوامل فاصله بين شهرها، وجود نقاط حادثه خيز جاده اي به علت شرايط نامساعد جوي و امنيت جاده ها بيشترين تأثير را درتوليد سفرهاي هوايي درکل کشور داشته است ودر فصل بهار، فاصله بين شهرها، توريست وفعاليتهاي اقتصادي بيشترين تأثير را درتوليد سفرهاي هوايي درکل کشور داشته است.

- با استفاده از مدل تحليل واريانس، به ارائة مدل توليد سفرهاي هوايي براساس مقصد پروازي پرداخته شده است. براساس اين مدل تمامي عوامل مؤثر در توليد سفرهاي هوايي اعم از اقتصادي، صنعتي، توريست، امنيت جاده اي و ... در تقاضاي سفر هوايي مستتر مي باشد و ضريب تعيين چندگانه بدست آمده در اين روش قابل قبول بوده است.

- درتحليل انجام شده با استفاده از مدل سريهاي زماني جهت پيش بيني حجم مسافر ورودي وخروجي هر شهر مشخص گرديد که تا سال 1390، حجم مسافر ورودي بعضي از مسيرها براي مثال اصفهان به تهران، اصفهان به مشهد، اروميه به تهران، تهران به مشهد، تهران به اردبيل سير صعودي داشته و در بعضي از مسيرها براي مثال آبادان به اصفهان وتهران، بندر لنگه به شيراز، تهران به بندرلنگه، و شيراز به بندر لنگه داراي سير نزولي است.

دربررسي ارتباط بين رشد سالانه جمعيت، رشد سالانه مسافر هوايي ومقدار GDP (توليد ناخالص داخلي) مشخص گرديد که هرچقدر وضعيت اقتصادي مردم رو به بهبودي رود تمايل مسافرت با هواپيما نيز بيشتر مي گردد.

- درتعيين مراکزپروازي جديد بجز تهران سه شهر مشهد، شيراز و اصفهان پيشنهاد گرديد علت انتخاب اين سه شهر به چند دليل مي باشد. براساس رتبه بندي فرودگاههاي کشور توسط سازمان هواپيمايي کشوري از لحاظ حجم مسافر ورودي وتعداد پرواز طي سالهاي1384-1380، به ترتيب تهران، مشهد، شيراز و اصفهان رتبه هاي اول تا چهارم را داشته اند. علاوه براين شهر مشهد به عنوان قطب زيارتگاهي، شيراز، قطب توريستي واصفهان قطب توريستي، صنعتي واقتصادي کشور محسوب شده وجمعيت اين استانها نيز درکل جمعيت کشور داراي نسبت بالايي هستند.

ازطرف ديگر فرودگاه شهرهاي فوق به علت اينکه فرودگاه بين المللي هستند لذا از لحاظ پرسنل متخصص و تجهيزات فرودگاهي نيز توانايي ارائة خدمات فرودگاهي به هواپيماهاي مختلف را دارند.

کليد واژه ها: صنعت حمل و نقل هوايي، سفر هوايي، مدل رگرسيون خطي، مدل تحليل واريانس، مدل جاذبه، سري­ زماني