تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : پروانه دانش

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر فريدون وحيدا- دکتر فروغ السادات عريضي

تاريخ دفاع : 26/12/85

رشته و گرايش : جامعه شناسي

استاد مشاور : دکتر محمدسعيد ذکايي- دکتر رسول رباني خوراسگاني

تلويزيون ماهواره اي و هويت جنسيتي دختران جوان (مطالعه موردي : دختران جوان در شهر تهران)

چكيده

تلويزيون ماهواره اي به عنوان يك وسيله ارتباطي راه دور ، در سالهاي اخير درصد قابل توجهي از جوانان و خانواده ها را به خود جلب كرده است . غير بومي بودن برنامه هاي ماهواره اي و عدم تناسب آن با فرهنگ جامعه دريافت كننده سبب ايجاد معضلات و نابهنجاري هاي ساختاري در جامعه مي شود.

با توجه به تاثير گذاري وسايل ارتباطي بر هويت اجتماعي و توجه محققان رسانه ها به نقش هويت سازي رسانه ها ، تلويزيون ماهواره اي به شكل جديد و با قابليت بيشتر مي تواند بر فرآيند شكل گيري و يا تغييرپذيري هويت تاثير داشته باشد. بعد خاصي از هويت اجتماعي يعني هويت جنسيتي مسئله اصلي اين تحقيق است كه اثر استفاده از شبكه هاي تلويزيوني ماهواره اي بر آن مورد بررسي قرار گرفته است. به نظر مي رسيد كه استفاده از شبكه هاي تلويزيوني ماهواره اي در هويت جنسيتي دختران جوان تاثير دارد.

جامعه آماري اين بررسي دختران دبيرستاني منطقه پنج آموزش و پرورش شهر تهران است. اين تحقيق با استفاده از روش پيمايشي صورت گرفته و براي تجزيه و تحليل داده ها از روشهاي آماري ساده تا پيشرفته استفاده شده است. پس از وارسي داده ها و تجزيه و تحليل آنها مشخص شد كه استفاده از تلويزيونهاي ماهواره اي بر هويت جنسيتي دختران جوان تاثير دارد. تلويزيونهاي ماهواره اي از وسايل ارتباطي جديد است كه غيربومي بودن برنامه هاي آنها و عدم تناسب آن با فرهنگ جامعه دريافت كننده ، سبب ايجاد نابهنجاريهاي اجتماعي مي شود.

اين تحقيق به دنبال بررسي اثر استفاده از شبكه هاي تلويزيوني ماهواره اي بر هويت جنسيتي است. به منظور بررسي اين رابطه از نظريه استفاده و التذاذ و نظريه هويت اجتماعي جنكينز استفاده شده است. اين تحقيق به صورت پيمايشي و با ابزار پرسش نامه در بين دانش آموزان دختر دبيرستانهاي منطقه 5 آموزش و پرورش شهر تهران در سال تحصيلي 85 – 84 انجام شد. روش نمونه گيري خوشه اي بوده است و حجم نمونه 417 نفر مي باشد.

نتايج نشان مي دهد كه 58 درصد پاسخگويان در منزل ماهواره داشته و از آن استفاده مي كنند. آزمون فرضيات نشان مي دهد كه بين وجود ماهواره در منزل و هويت جنسيتي رابطه وجود دارد و افراد داراي ماهواره از سازه هويت جنسيتي نمره كمتري دريافت كرده اند كه نشان دهنده تغيير رفتارها و نگرشها به سمت الگوها و گرايشهاي جديد است. بين ميزان استفاده از ماهواره و هويت جنسيتي نيز همين رابطه تاييد مي گردد. در مدل تحليل مسير با وارد كردن همه متغيرها، انگيزه استفاده بالاترين نقش را در تبيين متغير وابسته ايفا كرده است و متغيرهاي پايگاه خانواده ، ميزان استفاده و نوع رسانه در دسترس نقش كمتري در تبيين داشته اند.

واژه هاي کليدي: هويت، هويت جنسيتي، تلويزيون ماهواره اي، استفاده و لذت بردن، انگيزه استفاده