تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 28/8/83

رشته و گرايش : زبان شناسي همگاني

استاد مشاور : دکتر سيد محمدتقي طيب

نام و نام خانوادگي : پاکزاد يوسفيان

دانشكده : زبانهاي خارجي

استاد راهنما : دکتر ساسان سپنتا

توصيف رده شناختي زبان بلوچي

چكيده

زبان ها بخشي از ميراث فرهنگي بشريت هستند . اين ميراث فرهنگي در سرزمين ما ، ايران ، از تنوع بسيار بالايي برخوردار است . يكي از اين زبان ها كه كمتر مورد مطالعه واقع شده است ،زبان بلوچي است.

بلوچي جزو زبان هاي شمال غربي ايراني است كه نزديكي زيادي به كردي ، تاتي و تالشي دارد . گسترده شدن وسايل ارتباط جمعي و بالا رفتن ميزان سواد با عث شده است كه زبان فارسي معيار بر زبان هاي ديگر چيرگي دوچندان پيدا كند و رفته رفته شاهد از بين رفتن آنها باشيم . يكي از خدمات علم زبان شناسي به عالم بشريت ثبت اين زبان ها پيش از ، از بين رفتنشان است . اين رساله در راستاي همين هدف مي كوشد كه بخشي از اين ميراث فرهنگي ، در اينجا يعني زبان بلوچي را ثبت نمايد . اين امر بر اساس ديدگاه رده شناسي زبان صورت گرفته است .

اين پايان نامه شامل شش فصل و پنج ضميمه است . فصل اول كه در حكم فصل مقدمه است به كليات تحقيق مي پردازد .در فصل دوم مروري بر مطالعات گذشته خواهد شد . اين فصل شامل دو بخش است : در بخش اول سنت مطالعات رده شناختي بيان مي شود و در بخش دوم به مطالعاتي كه بر روي زبان بلوچي شده است اشاره مي گردد . در فصل سوم در مورد چهار چوب و روش تحقيق صحبت خواهد شد . اين فصل نيز شامل سه بخش است : در بخش اول به اختصار پايگاه نظري رساله كه رده شناسي نقش گراست عرضه مي شود . در بخش دوم مسائل و فرضيات موجود در يك مطالعه رده شناختي مطرح مي گردد و در بخش سوم مسائل و مشكلات مطالعه زبان شناختي كه تحقيق ميداني است توضيح داده مي شود .

در فصول چهارم و پنجم كه فصل هاي اصلي اين رساله هستند به توصيف زبان بلوچي ايراني در مقابل بلوچي متداول در پاكستان و افغانستان مي پردازيم . زبان بلوچي ايراني خود به دو گويش مكراني و سرحدي تقسيم مي شود. تمركز در جمع آوري داده ها بر روي لهجه لاشاري از گويش مكراني بوده است اما براي مقايسه بين دو زبان داده هايي نيز از مناطق نيك شهر ، سراوان و زاهدان نيز جمع آوري شده است .

در فصل چهارم توصيفي نحوي بر اساس پرسشنامه كامري و اسميت كه رويكردي نقشي- رده شناختي دارد انجام مي گيرد . شمارگاني كه در اين دو فصل آمده است منطبق با پرسشنامه مذكور است وبا تمام توصيفهايي كه تا كنون از زبان هاي متفاوت دنيا شده است همخواني دارد . در فصل پنجم ابتدا بر اساس حوزه هاي معنايي ، واژگان زبان بلوچي بدست داده مي شود و سپس واژگان پايه اين زبان ارائه خواهد شد .

فصل ششم اين رساله به نتيجه گيري و تحليل نظري توصيف انجام شده در فصل هاي چهارم و پنجم درچهار چوب رده شناسي مي پردازد . با توجه به اين چهار چوب مقايسه زبان بلوچي با فارسي معيار انجام گرفته و جايگاه اين زبان در رده شناسي زبان ها معلوم مي گردد . در اين فصل مشخص مي شود كه زبان بلوچي در پارامتر رده شناسي ترتيب كلمه نسبت به فارسي معيار با گرايش هاي جهاني مطرح شده كامري همبستگي بسيار بيشتري از خود نشان مي دهد ، اگر چه آثار تحول و همسو شدن با ساخت فارسي معيار در آن بخوبي نمايان است . همچنين زبان بلوچي بر خلاف فارسي معيار در مشخصه مالكيت وابسته – نشاندار است تا هسته – نشاندار . در رده شناسي صرفي نيز بلوچي در ساختمان فعل خود از تعداد تكواژ هاي كمتري نسبت به فارسي معيار استفاده مي كند و از اين جهت به زبان هاي گسسته نزديك تر است . بر خلاف فارسي معيار هنوزساخت ارگتيو و حالت اضافي در برخي گويش هاي بلوچي باقي مانده است.

در بخش ضمائم به ترتيب : دستگاه صرفي فعل بلوچي ، متن بلوچي ، قوم و نژاد بلوچ ، ادبيات بلوچي و نقشه ارائه خواهد شد.