تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : رضا هويدا

دانشکده : علوم تربيتي و روانشناسي

استاد راهنما : دکتر علي سيادت

تاريخ دفاع : 30/3/86

رشته و گرايش : مديريت آموزشي

استاد مشاور : دکتر علي شائمي- دکتر حسين مولوي

بررسي رابطه كاربست مؤلفه‌هاي سازمان يادگيرنده و بهبود كيفيت آموزش در دانشگاههاي دولتي استان اصفهان و ارائه الگوي دانشگاه يادگيرنده

چکيده

پژوهش حاضر با هدف بررسي رابطه بين كاربست مؤلفه‌هاي سازمان يادگيرنده و بهبود كيفيت آموزش در دانشگاههاي دولتي استان اصفهان و ارائه الگويي براي دانشگاه يادگيرنده به انجام رسيده است. به اين منظور رابطه پنج مؤلفه سازمان يادگيرنده مطابق مدل گاه (2003) و بهبود كيفيت آموزش بر اساس مقياس AQIP مورد بررسي قرار گرفت. پژوهش از نوع كمي و كيفي (در هم تنيده) بوده و جامعه‌ آماري آن كليه اعضاي هيأت علمي شش دانشگاه دولتي اصفهان (دانشگاههاي اصفهان، علوم پزشكي اصفهان، صنعتي اصفهان، كاشان، علوم پزشكي كاشان و پيام نور) بوده است (1851=N). با استفاده از دو شيوه نمونه‌گيري طبقه‌اي متناسب با حجم در بخش كمي (260=n) و شيوه نمونه‌گيري هدف‌مند در بخش كيفي پژوهش (30= n) نمونه مناسب انتخاب گرديد.

در اين پژوهش از سه ابزار اسناد و مدارك،‌ پرسشنامه و مصاحبه استفاده شده است. براي بررسي ميزان كاربست مؤلفه‌هاي سازمان يادگيرنده در دانشگاههاي مورد نظر از پرسشنامه گاه (2003) استفاده گرديد، روائي اين پرسشنامه با استفاده از مطالعه روائي پيش‌بيني مقياس و همچنين روايي سازه تأييد شده و پايائي آن با محاسبه ضريب آلفاي كرونباخ 9/0 مورد تأييد قرار گرفته است. براي بررسي بهبود كيفيت آموزش در اين دانشگاهها از پرسشنامه بهبود كيفيت آموزش بر اساس مقياس AQIP استفاده گرديده كه روائي آن توسط هفت متخصص و پايائي آن با ضريب آلفاي كرونباخ 94/0 مورد تأييد واقع گرديد. در بخش كيفي پژوهش براي دستيابي به داده‌هاي عميق‌تر درباره علل و يا موانعي كه در تحقق دانشگاه يادگيرنده و يا بهبود كيفيت آموزش مي‌تواند وجود داشته باشد از مصاحبه نيمه سازمان يافته با 30 نفر از اعضاي هيأت علمي دانشگاهها از بين افرادي كه پرسشنامه‌ها را تكميل نموده و داراي اطلاعات بيشتري بوده، استفاده گرديد. سؤالات اين مصاحبه با مطالعه ادبيات مربوطه و مشورت با متخصصان تهيه گرديده و روايي محتواي آن تأييد شده است، با محاسبه ضريب آلفاي كرونباخ 7/0 پايائي آن نيز تأييد گرديد.

داده‌هاي جمع‌آوري شده از پرسشنامه‌ها به كمك نرم‌ افزار spss تجزيه و تحليل شد، براي بررسي معني‌داربودن تفاوت ميانگين نمرات مؤلفه‌هاي سازمان يادگيرنده و بهبود كيفيت آموزش در دانشگاههاي گروه نمونه با ميانگين فرضي 3 از آزمون تك متغيره استفاده گرديد. رابطه بين مؤلفه‌هاي سازمان يادگيرنده و بهبود كيفيت آموزش در دانشگاههاي گروه نمونه (فرضيه‌هاي اصلي) با محاسبه ضريب همبستگي پيرسون و تحليل رگرسيون خطي آزمون شد. براي بررسي فرضيه‌هاي فرعي پژوهش از آزمون تحليل واريانس ANOVA و آزمون تحليل واريانس رتبه‌اي كروسكال واليس استفاده شده است. داده‌هاي جمع‌آوري شده از مصاحبه‌ها مقوله‌بندي شده و مورد بررسي و تحليل قرار گرفت. يافته‌هاي پژوهش نشان داد كه بين نمرات مؤلفه‌هاي سازمان يادگيرنده و نمرات بهبود كيفيت آموزش همبستگي مثبت و معني‌داري وجود دارد (0=P) و فرضيه‌هاي پژوهش تأييد شد. يافته‌هاي مربوط به فرضيه‌هاي فرعي حاكي از آن بود كه ميزان كاربست‌ مؤلفه‌هاي سازمان يادگيرنده به جز يك مؤلفه در بقيه مؤلفه‌ها كمتر از ميانگين فرضي 3 در طيف ليكرت بوده و اين ميزان در دانشگاههاي گروه نمونه متفاوت است (03/0=P). همچنين ميزان بهبود كيفيت آموزش كمتر از ميانگين فرضي 3 و در دانشگاههاي گروه نمونه متفاوت است (01/0=P). مصاحبه‌شوندگان برخي از موانع تحقق مؤلفه‌هاي سازمان يادگيرنده و بهبود كيفيت آموزش در دانشگاهها را بيان نمودند كه تعدادي از اين موانع عبارتند از:

ـ نگرشها و انگيزه‌هاي متفاوت اعضاي هيأت علمي و مديران دانشگاهها

ـ نبود فرصت و موقعيت مناسب براي همفكري و تبادل نظر اعضاي هيأت علمي و مديران دانشگاهها

ـ عدم حمايت‌هاي مالي ومعنوي كافي از فعاليت‌هاي پژوهشي

ـ فقدان استراتژيها، نظام و ساختار معين براي فعاليتهاي علمي و پژوهشي

ـ عدم استفاده از ملاكهاي علمي و حرفه‌اي در انتخاب و يا انتصاب مديران دانشگاهي

ـ عدم استقبال گروهها، دانشكده‌ها و دانشگاهها از ايده‌هاي نو

ـ وجود اشكالاتي در سيستم ارتقاي اعضاي هيأت علمي

ـ تأكيد زياد بر كميت و كم توجهي به كيفيت آموزش در برنامه‌ريزيها و ارزشيابي‌ها

پژوهشگر در پايان بر اساس مطالعات انجام شده و نتايج بدست آمده از پژوهش، ‌الگويي براي دانشگاه يادگيرنده و پيشنهاداتي در زمينه بهبود كيفيت آموزش در دانشگاهها ارائه نموده است.

واژه‌هاي كليدي:

سازمان يادگيرنده، دانشگاه، بهبود كيفيت آموزش، آموزش عالي، يادگيري سازماني، برنامه بهبود كيفيت آموزشي، دانشگاه يادگيرنده.