تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : شيرين مصري نژاد

دانشکده : علوم اداري و اقتصاد

استاد راهنما : دکتر سيد کميل طيبي

تاريخ دفاع : 15/12/86

رشته و گرايش : علوم اقتصادي-اقتصاد بين الملل

استاد مشاور : دکتر کريم آذربايجاني

رقابت پذيري بين المللي و شدت برون گرايي اقتصادي در فرايند آزاد سازي تجاري در ايران: تحليل ايستا و پويا

چکيده

اتخاذ سياست هاي آزادسازي در عرصه ي تجارت خارجي در دهه هاي اخير مورد توجه خاص کشورها به ويژه کشورهاي در حال توسعه قرار گرفته است. يافته هاي موجود در ادبيات موضوع، حاکي از تأثير گذاري معني دار تجارت آزاد بر اقتصاد کشورها است، به طوري که از طريق آن بخش هاي اقتصادي از دانش فني و انتقال تکنولوژي بهره مند مي شوند، و با ارتقاء ظرفيت هاي توليدي، کاهش هزينه ها و بهره وري منابع، عملا قدرت رقابت پذيري خود را در سطح بين الملل بالا مي برند. در اين ميان، آزادسازي تجاري و بحث پيوستن به سازمان تجارت جهاني (WTO) در بين اکثر كشورها به ويژه كشورهاي در حال توسعه مطرح است، به طوري که اين هدف را دنبال مي کنند تا دريابند آزادسازي تجاري و مشارکت فعال تر در اقتصاد جهاني چه آثاري را براي آنها فراهم مي آورد.

تحقيق حاضر به دنبال آن است که با استفاده از مدل هاي تعادل عمومي قابل محاسبه (CGE) به تحليل اثر آزاد سازي تجاري در ايران، از طريق کاهش تدريجي و حذف کامل تعرفه ها و يارانه هاي پرداختي به بخش هاي مختلف، بر برخي متغيرهاي اقتصاد کلان از جمله توليد، مصرف، صادرات و واردات پرداخته و همچنين بررسي کند که با انتخاب و اعمال سناريوهاي مختلف آزاد سازي تجاري در بخش هاي مختلف اقتصادي، قدرت رقابت پذيري اين بخش ها و شدت برون گرايي آنها تا چه حد تحت تأثير قرار مي گيرد.

همچنين، با توجه به اينکه مدل تعادل عمومي به کار گرفته شده در اين مطالعه به صورت ايستا است، با طرح يک رهيافت جديد، تحت عنوان تفاوت در تفاوت ها (DID)، پويايي تأثير گذاري آزاد سازي تجاري در بخش هاي مختلف اقتصادي بر متغيرهاي اقتصاد کلان و شاخص هاي رقابت پذيري بين المللي و شدت برون گرايي نيز مورد ارزيابي قرار گرفته است.

در اين مطالعه، عمده ترين منابع اطلاعاتي عبارتند از ماتريس حسابداري اجتماعي 1375 و آمارهاي سري­زماني (1382-1352) متغيرهاي توليد، مصرف، صادرات و واردات، به تفکيک بخش هاي صنعت، کشاورزي و خدمات، و به منظور تجزيه و تحليل نتايج از نرم افزارهاي GAMS، EXCEL، Stata (نگارش 9.2) استفاده شده است.

به طور کلي نتايج بدست آمده از اين مطالعه حاکي از آن است که آزاد سازي تجاري ظرفيت هاي بخش هاي اقتصاد ايران را اعم از توليد، واردات و صادرات صنعتي، کشاورزي و خدمات را افزايش مي دهد و رقابت پذيري بين المللي را ارتقا مي بخشد و برون گرايي مصرفي را کاهش مي دهد، اگرچه ممکن است اين آثار در کوتاه مدت مشهود نبوده يا منفي باشند. همچنين نتايج نشان مي دهند که اتخاذ سياست هاي آزاد سازي تجاري در بخش صنعت، در مقايسه با آزاد سازي تجاري در بخش کشاورزي، موفق تر عمل خواهد نمود.

واژه هاي کليدي: آزاد سازي تجاري، رقابت پذيري بين المللي، برون گرايي، مدل هاي تعادل عمومي قابل محاسبه (CGE)، رهيافت تفاوت در تفاوت ها (DID)