تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : شيرين اربابيان

دانشکده : علوم اداري و اقتصاد

استاد راهنما : دکتر محسن رناني- دکتر هوشنگ شجري

تاريخ دفاع : 17/7/87

رشته و گرايش : علوم اقتصادي- تجارت بين الملل و بخش عمومي

استاد مشاور : دکتر سيد کميل طيبي- دکتر کريم آذربايجاني

اشتغال غيررسمي و رقابت­پذيري فعاليت­هاي صنعتي در فرآيند جهاني شدن

چکيده

ايجاد انعطاف در بنگاه از ضرورت هاي رقابت پذيري در فرآيند جهاني شدن است. از ميان عوامل توليد، انعطاف پذيري نيروي كار- صرف نظراز سهم هزينه اي آن- نقش بنيادين را در اندازه انعطاف پذيري در بنگاه بازي مي كند. در واقع انعطاف پذيري بنگاه از منظر شرايط نيروي كار از مهم ترين مؤلفه هاي انعطاف پذيري بنگاه مي باشد. يکي از عوامل مؤثر بر انعطاف پذيري نيروي کار، اشتغال غيررسمي است. اشتغال غيررسمي با کاهش هزينه‌هاي نيروي کار وگسترش انعطاف‌پذيري نهادي نيروي کار بنگاه به رقابت‌پذيري بنگاه در سطح بازارهاي جهاني کمک مي‌کند. اما متقابلا عدم توجه به انباشت سرمايه انساني در شاغلين غيررسمي موجود در بنگاه، انعطاف‌پذيري ساختاري نيروي کار بنگاه را کاهش مي‌دهد و در نتيجه به کاهش سطح رقابتي بنگاه در بازارهاي جهاني مي‌انجامد. اين مطالعه با تمركز بر اشتغال غيررسمي، در پي بررسي اين نکته است كه اشتغال غيررسمي تا چه اندازه‌ مي‌تواند بر سطح انعطاف پذيري نيروي کار بنگاه‌ها و قدرت رقابتي آنها و در نتيجه بر فرايند حركت صنايع کشور به سوي اقتصاد جهاني مؤثر باشد. براي اين منظور فعاليت­هاي صنعتي به سه گروه صنايع با فناوري­هاي «پايين‌تر از متوسط و پايين»، گروه صنايع با فناوري­هاي «برتر و بالاتر از متوسط» و گروه صنايع «رقابت­پذير» تقسيم شده و رقابت­پذيري در هر کدام از گروه صنايع محاسبه شده است. سپس بر اساس مباني مرتبط با انعطاف­پذيري، با استفاده از مدل­هاي رگرسيوني اقتصاد سنجي، اثر انعطاف­پذيري نيروي کار غيررسمي بر رقابت­پذيري صنايع در دوره زماني 1382-1377 بررسي شده است.

نتايج نشان مي­دهند که اين اثر در فعاليت­ها وصنايع پيشرفته­تر و مهارت­بر منفي است و بنگاههاي اين دسته از صنايع براي بهبود رقابت­پذيري خود بايد کمتر از نيروي کار غيررسمي استفاده ­کنند، در حالي که بنگاههاي عضو صنايع داراي فناوري پايين، مي­توانند با استفاده از روش­هاي استخدامي غيررسمي، انعطاف پذيري ـ و در نتيجه رقابت­پذيري ـ خود را افزايش دهند. از آنجا که ممکن است حرکت بيش از حد به سمت انعطاف پذيري نهادي از طريق اشتغال غيررسمي باعث خروج بنگاه از مرز مزيت‌هاي رقابتي گردد، چنين بنگاه‌هايي جهت افزايش سهم اشتغال غيررسمي در کل شاغلين خود، بايد جانب احتياط را نگه دارند. در چنين مواردي براي عدم خروج بنگاهها از مرزهاي رقابت پذيري، کسب انعطاف پذيري نهادي بيشتر براي بنگاه بايد از راه ديگري غير از اشتغال غيررسمي محقق شود. نتايج حاصل از يافته­هاي نظري و تجربي نشان مي­دهد که انتخاب يک ترکيب مناسب از انواع انعطاف­پذيري مي­تواند در ميزان رقابت­پذيري فعاليت­ها مؤثر باشد. بنابراين مي­توان با در نظر گرفتن شاخصي ترکيبي از نسبت انعطاف­پذيري و رقابت­پذيري، مزيت رقابتي فعاليت­ها را به صورت پويا مورد ارزيابي قرار داد.

واژه هاي کليدي: اشتغال غيررسمي، رقابت­پذيري، انعطاف­پذيري نيروي­کار