تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : -/-/69

رشته و گرايش : شيمي-آلي

استاد مشاور : دکتر محمدکاظم اميني

نام و نام خانوادگي : حميدرضا اصغري

دانشكده : علوم

استاد راهنما : دکتر مجيد ميرمحمدصادقي

جداسازي و شناسائي هيدروكربنهاي موجود در مازوت با استفاده از روشهاي استخراج كروماتوگرافي ستوني،كروماتوگرافي مايع با کارائي بالا

چكيده

رشد سريع‌ صنايع‌ در قرن‌ گذشته‌، بويژه‌ در دهه‌هاي‌ قبل‌ باعث‌ به‌ خطر افتادن‌ سلامتي‌ محيط‌ شده‌است‌

فرآورده‌هاي‌ سوختي‌، اين‌ صنايع‌ وارد محيط‌ شده‌ و باعث‌ آلودگي‌ محيط‌ مي‌شوند. اخيراً در اثر افزايش‌مصرف‌ زغال‌سنگ‌ و ديگر سوختهاي‌ سنتزي‌ و در نتيجه‌ تغيير در دنياي‌ انرژي‌، تاكيد بيشتري‌ در ارزيابي‌ آلودگي‌محيط‌ را ايجاب‌ مي‌نمايد. خوشبختانه‌ با پيشرفت‌ روشهاي‌ تجزيه‌اي‌ و دستگاهي‌ كه‌ به‌ موازات‌ پيشرفت‌ صنعت‌انجام‌ گرديده‌ فاكتورهاي‌ شيميائي‌ مهمي‌ در رابطه‌ با شناسائي‌ ميزان‌ آلودگي‌ محيط‌ بدست‌ آمده‌است‌. در ميان‌ موادشيميائي‌ آلوده‌كننده‌ محيط‌، تركيبات‌ آروماتيك‌ چند حلقه‌اي‌، بيشترين‌ تركيباتي‌ هستند كه‌ به‌ عنوان‌ موادسرطان‌زا شناخته‌شده‌اند

خواص‌ سرطان‌زايي‌ تعدادي‌ از تركيبات‌ چند حلقه‌اي‌ ثابت‌ شده‌ و تعدادي‌ هم‌ اكنون‌ تحت‌ بررسي‌ است‌

بسياري‌ از دستگاهها و روشهاي‌ شيميايي‌ مدرن‌ در اختيار شناسائي‌ اين‌ دسته‌ از تركيبات‌ مي‌باشند از جمله‌اين‌ روشها سم‌شناسي‌، سرطان‌شناسي‌، شيمي‌ محيط‌، مهندسي‌ نفت‌ و مهندسي‌ شيمي‌ مي‌باشند

آگاهي‌ از اينكه‌ با افزايش‌ نشر تركيبات‌ آروماتيك‌ چند حلقه‌اي‌ در محيط‌ زندگي‌ باعث‌ به‌ خطر انداختن‌سلامتي‌ مي‌شود، ما را به‌ اين‌ فكر مي‌اندازد كه‌ با شناسائي‌ بيشتر ساختمان‌ و دقت‌ در آناليز كمي‌ اين‌ مواد، ميزان‌آلودگي‌ را كنترل‌ كنيم‌

با توجه‌ به‌ وجود هيدروكربنهاي‌ آروماتيك‌ چند حلقه‌اي‌ در برشهاي‌ سنگين‌ نفت‌ خام‌، نمونه‌هاي‌ مورد نظر رااز باقيمانده‌ برج‌ تقطير در خلاء پالايشگاه‌ تهران‌ انتخاب‌ و طرح‌ جداسازي‌ و شناسائي‌ تركيبات‌ هيدروكربني‌ روي‌آنها انجام‌ گرفت‌`

ابتدا براي‌ زدايش‌ تركيبات‌ اسفالتين‌ ورزينها، نمونه‌ مازوت‌ را با نرمال‌ هپتان‌ مورد عمل‌ استخراج‌ قرارمي‌دهيم‌. پس‌ از حذف‌ تركيبات‌ اسفالتين‌ براي‌ جداسازي‌ هيدروكربنهاي‌ اشباع‌، آروماتيك‌ و تركيبات‌ هترواتم‌دار(قطبي‌)، از كروماتوگرافي‌ ستوني‌ با جاذب‌ دو بستري‌(آلوميناـ سيليكاژل‌) استفاده‌ گرديد

با شستشوي‌ ستون‌ با حلالهاي‌ نرمال‌ نپتان‌ (براي‌ تركيبات‌ اشباع‌)، بنزن‌ (براي‌ تركيبات‌ آروماتيك‌)، متانول‌(براي‌ تركيبات‌ قطبي‌)، جداسازي‌ به‌ خوبي‌ انجام‌ گرفت‌

سپس‌ براي‌ زدايش‌ هيدروكربنهاي‌ گوگرددار همراه‌ با هيدروكربنهاي‌ آروماتيك‌ چند حلقه‌اي‌، ابتدا اين‌ تركيبات‌را اكسيد و سپس‌ توسط‌ كروماتوگرافي‌ ستوني‌ با فاز ساكن‌ سيليكاژل‌ توسط‌ بنزن‌ مورد جداسازي‌ قرار داديم‌

تركيبات‌ آروماتيك‌ چند حلقه‌اي‌ را توسط‌ روش‌ كروماتوگرافي‌ مايع‌ با كارائي‌ بالا ( HPLC) با ستون‌(ODS- C18)، فاز متحرك‌ استونيتريل‌ ـ آب‌ (گراديانت‌ با شيب‌ متغيير) و آشكارساز ماوراءبنفش‌ در طول‌ موج ‌254 نانومتر مورد اندازه‌گيري‌ و شناسائي‌ قرار گرفت‌. بهترين‌ شرائط‌ جداسازي‌ و در صد وزني‌ تعدادي‌ از اين‌تركيبات‌ كه‌ مورد شناسائي‌ واقع‌ شده‌اند، گزارش‌ شده‌است