تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : سميه محقق طباطبايي

دانشکده : علوم

استاد راهنما : دکتر سعيد افشارزاده- دکتر محمدرضا رحيمي نژاد

تاريخ : 31/7/86

رشته و گرايش : زيست شناسي-علوم گياهي(سيستماتيک)

استاد مشاور : -

بررسي اكولوژيكي گياهان آبزي و ساحلي رودخانه زاينده‌رود در استان اصفهان

چکيده

به منظور مطالعه فلور گياهان آبزي و ساحلي زاينده رود و جوامع گياهي آن و بررسي عوامل فيزيکو-شيميائي تآثير گذار نمونه برداري در 14 ايستگاه درمسير سدزاينده رود تا باتلاق گاوخوني از مرداد ماه 1385 تا تير ماه 1386 در 6 مرحله انجام گرفت. در هر ايستگاه 3 کوادرات آبي و 3 کوادرات ساحلي در نظر گرفته شد و همراه آن درصد پوشش و فرم رويشي گونه‌هاي گياهي داخل کوادرات ها تعيين گرديد. همچنين عوامل فيزيکو- شيميائي آب از قبيل pH ، ميزان اکسيژن محلول، هدايت الکتريکي، شوري، COD ، BOD و بافت خاک و عوامل فيزيکو- شيميائي محلول خاک از قبيل pH ، هدايت الکتريکي و شوري اندازه‌گيري شد. در مجموع 90 گونه گياهي آبزي و ساحلي متعلق به 75 جنس و 37 خانواده در ايستگاه‌هاي نمونه برداري شناسائي شد که 10 خانواده مربوط به گياهان آبزي و 28 خانواده متعلق به گياهان ساحلي بودند. تعداد گونه‌هاي آبزي 14 گونه و گونه‌هاي ساحلي 76 گونه بود. گياهان آبزي به صورت شناور و غوطه ور و گياهان ساحلي به صورت‌هاي تروفيت، کاموفيت، ژئوفيت، همي‌کريپتوفيت و فانروفيت يافت شدند. بيشتر اين گياهان همي‌کريپتوفيت بودند. تغييرات هدايت الکتريکي، شوري، اکسيژن محلول آب از غرب به شرق روند افزايشي داشت و بيشترين مقدار pH و BOD مربوط به ايستگاه رنگيده و بيشترين مقدار COD مربوط به ايستگاه پل بابامحمود بود. تغييرات هدايت الکتريکي و شوري محلول خاک نيز از غرب به شرق روند افزايشي چشمگيري داشت و بيشترين مقدار pHمحلول خاک مربوط به ايستگاه رنگيده بود. با توجه به شاخص شانون- واينرحداكثر تنوع در بين گياهان آبزي رودخانه زاينده رود مربوط به ايستگاه شماره3 (پل بابامحمود) در بخش غربي استان، و حداقل آن در ايستگاه‌هاي پركستان، زرين‌شهر، آتشگاه، ورزنه و باتلاق‌گاوخوني به دست آمد . حداكثر يكنواختي در بين گياهان آبزي مربوط به ايستگاه شماره8 (زيار)، و حداقل آن در ايستگاه‌هاي پركستان، زرين‌شهر، آتشگاه، ورزنه و باتلاق‌گاوخوني به دست آمد. همچنين طبق اين نتايج حداكثر تنوع در بين گياهان ساحلي در ايستگاه شماره1 (پركستان)، و حداقل آن مربوط به ايستگاه شماره7 (پل چوم) بود. حداكثر يكنواختي در بين گياهان ساحلي مربوط به ايستگاه شماره12 (ورزنه)، و حداقل آن در ايستگاه‌13 (آبشار شاخ‌كنار) به دست آمد. بر اساس آناليز خوشه‌اي انجام شده کوادرات هاي (12 و13)، (4 و 6) ، (10و 11) ، (2 ، 4 و 6)، (8 و 9)، (10 ، 11 ، 12 و 13)، (7 و 3)، (2 ، 4 ، 6 و 5)، (2 ، 4 ، 6 ، 5 ، 3 و7) و در نهايت کوادرات‌هاي (1 و 14) با هم تشابه و قرابت دارند. بر اساس نتايج آناليز PCA كه فقط بر اساس درصد پوشش بررسي شده است بيشترين عدم تشابه بين کوادرات ‌هاي (9 ، 1 و 3) مشاهده شده است و ساير کوادرات ها تقريبا" از تشابه زيادي برخوردار هستند. ولي در تحليل نتايج PCAكه بر اساس عوامل محيطي بررسي شده است به طور كلي ايستگاه 14 بيشترين عدم تشابه را با ساير ايستگاه‌ها دارد. از نظر عامل محيطي pH ايستگاه 14 و ايستگاه 6 بيشترين فاصله را دارند، از نظر عامل محيطي شوري ايستگاه 14 يك گروه، ايستگاه‌هاي 10، 11، 12 و 13 در يك گروه و ساير ايستگاه‌ها در گروه بعدي قرار مي‌گيرند. از نظر عامل محيطي هدايت الكتريكي نيز تقريباً همان نتايج عامل شوري را نشان مي‌دهند و از نظر عامل محيطي در صد رطوبت خاك ايستگاه 8 و 9 در يك گروه و ايستگاه 12 در گروه بعدي قرار مي‌گيرد.

واژه‌هاي کليدي: گياهان آبزي، گياهان ساحلي، رودخانه زاينده‌رود، جوامع گياهي، آناليز PCA، آناليز خوشه‌اي.