تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 16/7/82

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر سيد مرتضي هاشمي

نام و نام خانوادگي : نفيسه نجفي نيسياني

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر محمد فشارکي

ديوان ملارجبعلي واحد تبريزي 

(مقدمه نويسي و تصحيح)

چكيده

ملارجبعلي واحد تبريزي -كه تصحيح ديوان وي موضوع اين رساله قرار گرفته - از عرفا، حكما، فلاسفه و شاعران قرن يازدهم هجري قمري است كه متأسفانه اطلاع چنداني از جزئيات و سوانح زندگي او در دست نمي باشد. وي براي مدتي به بغداد رفت و پس از كسب درجه اجتهاد به ايران بازگشت و به جهت اقامت طولاني در اصفهان به اصفهاني نيز شهرت يافت.

واحد يكي از بزرگترين نظريه پردازان فلسفي بود كه در پاره اي مباحث اساسي از جمله اصالت وجود، اتحاد عاقل و معقول و حركت جوهري با بزرگترين فيلسوف معاصر خود–صدرالمتالهين شيرازي– اختلاف نظر داشت. وي در اصفهان مورد تفقد و توجه شاه عباس دوم و سليمان شاه صفوي قرار گرفت.

از آثار او مي توان به: اثبات واجب، اصول الاصفيه، كتاب في الحكمه، تفسير آية الكرسي، المعارف الالهيه و ديوان اشعار اشاره نمود. ديوان وي مشتمل بر قصيده، غزل، قطعه، تركيب بند و مثنوي حدود 6400 بيت مي باشد.

اين رساله شامل يك مقدمه، متن تصحيح شده ديوان و ضمائم (فهرست امثال و حكم، اوزان و بحور، تركيبات عربي، فرهنگ واژه ها و نوادر لغت و … ) مي باشد.

در مقدمه رساله اوضاع سياسي و اجتماعي ايران در عهد صفويه، وضع شعر فارسي، زندگي نامه واحد، مكتب فلسفي اصفهان، آراء و عقايد واحد، اساتيد، شاگردان وآثار واحد، سبك شعري شاعر، آرايه هاي ادبي، شاخصه هاي سبك هندي مورد بحث و بررسي قرار گرفته است. تصحيح ديوان بخش اصلي رساله را تشكيل مي دهد كه به شيوه قياسي بر اساس تنها نسخه موجود ار اين ديوان كه متعلق به كتابخانه مجلس سنا مي باشد صورت گرفته است.