تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : فرشته هاشمي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر محمدعلي اژه اي

تاريخ دفاع : 31/6/83

رشته و گرايش : فلسفه-منطق

استاد مشاور : -

ترجمه و شرح فصل اول كتاب رشد منطق نيل

چكيده

عنوان ارسطو به بررسي نظرات منطقي مي‌پردازد. نظريه مقولات يكي از نظراتي است كه به بررسي مقولات دهگانه ارسطو پرداخته و از ميان آنها به مقوله جوهر توجه بيشتري داشته است. در كتاب جدل ويژگيهاي جوهر را ذكر مي‌كند و جايگاههاي مختلف را بيان مي‌كند.

ارسطو الفاظ را به بسيط و مركب تقسيم مي‌كند و معتقد است الفاظ به تنهايي نه صادق و نه كاذب هستند. از بين جملات فقط جملات خبري محتمل صدق و كذب هستند و آن را قضيه مي‌نامد تا از جملات ديگر متمايز گردد. تمايز بين قضايا در طبقه‌بندي او به چهار قضيه كشانده مي‌شود كه عبارتند از : موجبه كليه، سالبه كليه، موجبه جزئيه، سالبه جزئيه، كه دو به دو به هم متناقض‌اند. البته قضاياي كلي به جزئي انعكاس مي‌يابند كه با فرض مفهوم وجودي امكان پذير است.

قياس يكي از مباحثي است كه موجب شهرت ارسطو شده و آن را استدلالي با بيش از يك مقدمه مي‌داند كه در آن حد واسط، دو حد ديگر را بهم مربوط مي‌كند و نتيجه از دل مقدمات بيرون كشيده مي‌شود. در فصل 12 كتاب عبارت ارسطو دو سئوال را مورد توجه قرار مي‌دهد كه تناقض درست يك قضيه موجّهه چيست؟ و آيا لفظ وجهي كل جمله يا قسمتي از آن را مكيف مي‌كند؟ و سعي كرده به آنها پاسخ دهد.

ارسطو در مورد قياسهاي شرطي بحث نكرده و فقط در دو قسمت از كتاب تحليلات اول اصول تعدي و عكس نقيض را بيان داشته است. او پنج ضرب را به ضروب قياس افزوده كه برخي آن ر به شكل چهارم نسبت داده‌اند. او همچنين قانون « نتيجه تابع اخس مقدمتين» است را بيان داشته كه مطابق آن نتيجه از دو مقدمه سلبي و ايجابي، سلبي و از دو مقدمه كلي و جزئي، جزئي است.