تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 30/6/83

رشته و گرايش : تاريخ-اسلام

استاد مشاور : دکتر سيد اصغر محمودآبادي

نام و نام خانوادگي : عصمت برزگر

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر محمدعلي چلونگر-دکتر اصغر منتظرالقائم

تاريخ سياسي، اقتصادي و اداري ادريسيان

چکيده

دولت ادريسيان دولت قدرتمندي از شاخة علويان بود كه در غرب عالم اسلام شكل گرفت. اين دولت در نيمة دوم قرن دوم هجري-172هـ - تأسيس شد و تا اواخر قرن چهارم هجري -375هـ -ادامه يافت. ادريس‌بن عبدالله‌بن حسن‌بن ‌حسن ‌چهارم هجري -375هـ -ادامه يافت.لم اسلام شكل گرفت. بن علي(ع) با استفاده از محبوبيت فرزندان رسول خدا(ص) در ميان بربرها و دور بودن منطقة مغرب از مركز خلافت عباسي و وجود اختلاف ميان قبايل مغرب و با همكاري«راشد اوربي» غلامش توانست پس از شكست قيام فخّ در سال 169هجري از حجاز خود را به مغرب اقصي (مراكش وبخشي ازالجزاير) برساند و حكومت ادريسيان را تأسيس كند.

ادريسيان كانون جذب محبان اهل بيت در مغرب اقصي بودند. در واقع نفوذ و محبوبيت و عملكرد آنها زمينة مساعدي را فراهم كرد تا هر بذري كه بوي تشيّع و اهل بيت داشته باشد، بتواند در آنجا رشد كند. به موازات گسترش تشيّع، زبان عربي نيز در ميان بربرها انتشار يافت.

ادريسيان داراي گرايش‌هاي شيعي زيدي بودند. با شكست قيام‌هاي شيعي زيدي در حجاز و عراق، شيعيان نقاط دوردست جهان اسلام از جمله مغرب اسلامي را براي سكونت وفعاليت انتخاب كردند زيرا اين مناطق از مركز خلافت دور بود و اعزام نيروي نظامي خلافت را در مواقع بحراني، مشكل و گاه ناممكن مي‌ساخت.

در روزگار ادريسيان، مغرب اقصي از شكوفايي اداري و اقتصادي و ثبات سياسي برخوردار شد. اعراب وبربرها با مشاركت يكديگر به ادارة حكومت پرداختند. ادريسيان با توجه به اعتقاد مكتبي كه در مورد مساوات مسلمانان داشتند، امتيازات اجتماعي به بربرها دادند و با تشكيل بخش اعظم ارتش از بربرها، آنها را در فعاليت نظامي خود وارد كردند. ادريسيان حتي در امور اداري و وزارت نيز از بربرها استفاده نمودند.

اميران ادريسي با اخذ خراج عادلانه بر حسب شريعت اسلام توانستند اعتماد ساكنان آنجا را به خود جذب كنند. آنها منابع درآمد دولت را در راه ساختن مساجد وشهرسازي و آباداني هرچه بيشتر قلمرو خويش به مصرف مي‌رسانيدند.

در اين عصر كشاورزي رونق يافت و محصولاتي كه مازاد بر مصرف ساكنان مغرب اقصي بود، به خارج صادر مي‌شد. با مهاجرت گروه‌هايي از صاحبان حرف وصنايع از اعراب اندلس و افريقيه به قلمرو ادريسيان، صنايع نيز پيشرفت كرد؛ در ساية شكوفايي كشاورزي و صنايع، تجارت داخلي و خارجي هم گسترش يافت. همچنين شهرهايي چون فاس، بصره، اصيلا، الحجر و... با عمارات و باروها و باغ‌هاي سرسبز ساخته شدند كه شاهدي بر برقراري امنيت و رونق اقتصادي در اين دوره است.دولت ادريسيان به علت نزاع‌هاي داخلي كه از دوره محمدبن ادريس‌بن ادريس شروع شد و درگيري‌هاي خارجي و حملاتي كه امويان اندلس وفاطميان به قلمرو آنها داشتند، تضعيف و در نهايت منقرض گرديد.