تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 25/6/83

رشته و گرايش : تاريخ-اسلام

استاد مشاور : دکتر اصغر منتظرالقائم

نام و نام خانوادگي : بهمن رستمي

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر محمدعلي چلونگر

روابط اسماعيليان ايران با فاطميان تا آغاز الموت (هـ . ق 487-297)

چکيده

در قرن دوم‌ هـ .ق با انشقاق در دين اسلام فِرَق و مذاهب جديدي در صحنة تاريخ پديدار شد كه از شاخص ترين اين فِرَق اسماعيليه است كه در بلاد اسلامي تعداد كثيري از مسلمانان بدين مذهب تمايل پيدا نمودند و تبلور عيني و بالفعل اين تفكر براي اولين بار در تاريخ در قرن سوم هـ . ق در ساختار حكومتي فاطميان در شمال آفريقا تجلي يافت و از آنجا كه فاطميان خود را تنها حاكميت مشروع شيعي قلمداد مي‌كردند سعي و اهتمام در اشاعة انديشة خويش را در اقصي نقاط بلاد اسلامي از اهم وظايف خود مي‌دانستند، اين عمل جز در ساية روابط و اعزام سفرا وهيئت ها بدست نمي‌آمد كه يكي از اين كانونهاي ارتباطي ايران زمين بود كه سرانجام اين روابط روبروزدامنة وسيعتري پيدامي‌كرد و از طرف ايران داعيان مبرز ومشهوري همچون‌هبـﺔ ‌اله شيرازي، حميد الدين كرماني، ناصرخسرو قبادياني و حسن صباح به دربار فاطميان جهت تبليغ و اشاعه آئين اسماعيلي و حل مشكلات آن نواحي راه يافتند و از طرف دولت فاطمي هم هدايا و فرستادگاني همچون تاهرتي به دربار حكام ايران اعزام شدند كه تاهرتي در اين راه هم جان باخت و هم چنين با وصف ضديت ها و كارشكني‌هاي خلفاي سني مذهب عباسي بسياري از رجال سياسي، مذهبي و امرا و حكام محلي به اين آئين گرويدند كه در نهايت دامنة فعّاليّت‌ها منجر به تشكيل شاخة نزاري اسماعيلي در الموت ايران شد.