تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 12/7/82

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر جمشيد مظاهري

نام و نام خانوادگي : نفيسه فولادي نژاد

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر سيد مهدي نوريان

غزليات صادقي كتابدار (مقدمه و تصحيح)

چكيده

صادق بيك, متخلص به صادقي و معروف به صادقي كتابدار, از معاريف هنرمندان سدة دهم و يازدهم هجري قمري و از شاعران دورة صفوي بوده است. او از اعاظم و نجيب زادگان ايل خدابنده‌لو بود، و در سال 940 هـ . ق. در شهر تبريز ولادت يافت. وي بيست ساله بود كه پدرش كشته شد. پس از مرگ پدر, صادقي به جرگة قلندران پيوست تا آنكه اميرخان موصلوي, حاكم همدان, وي را از قلندري خارج كرد و به خدمت خود پذيرفت. صادقي چندي نيز ملازمت بدرخان و اسكندر خان افشار را اختيار نمود و در زمان شاه اسماعيل ثاني وارد كتابخانة صفويه شد و در زمان شاه عباس كبير منصب كتابداري يافت . وي سرانجام در سال 1017 يا 1018 هـ .ق. وفات نمود.

صادقي فردي با استعداد و داراي فهم و درك بسيار بوده, و در اكثر هنرها و فنون روزگار خود از جمله: نقّاشي, خطّاطي, موسيقي و ... مهارت داشته است. نقّاشي را نزد مظفر علي, خواهرزادة بهزاد, فراگرفته و در اين زمينه ترقي بسيار نموده و نقّاشيهاي او معروف است. صادقي در نظم و نثر فارسي و تركي نيز دست داشته و آثار بسياري از او به جا مانده است. از بين آثار مندرج در كليات او تذكرة مجمع الخواص و مثنوي قانون الصّور به چاپ رسيده, و بقية آثار او از جمله: زبده الكلام, فتحنامة عباس نامدار, شرح حال, مثنوي سعد و سعيد, ديوان غزليات فارسي, ملمعات, رسالة معما, حظيات , سهواللسان , هجو ثالث , هجويات , قطعات و اشعار متفرقه, رباعيات , نصايح و حكايات منظوم, قصايد و غزليات تركي, مرثيه تركيب بند, تركيب بند به ترتيب حروف, ترجيع بند, مثنوي در شكايت فلك هنوز به چاپ نرسيده است.

رسالة حاضر مشتمل بر قسمتهايي است از جمله, مقدمه‌اي كه در آن ابتدا اوضاع سياسي, اجتماعي و ادبي زمان شاعر به اجمال بررسي شده و پس از آن شرح احوال شاعر و سبك و ويژگيهاي شعري او به تفصيل بيان شده است, متن تصحيح شدة غزليات براساس نسخه كتابخانه ملّي تبريز به شماره 3616, سدة 11, ساختة 1010 و فهرستهايي كه در پايان رساله مندرج است و مشتمل است بر: فهرست مطلع غزليات, فهرست لغات–كه معني لغات با توجه به متن و معاني رايج در عصر شاعر در نظر گرفته شده-فهرست اعلام و فهرست منابع و مآخذ.