تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 9/7/82

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر سيد مهدي نوريان

نام و نام خانوادگي : ناهيد مهدوي نژاد

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر جمشيد مظاهري

تصحيح مجموعه بديعيه (منتخب)

چكيده

مجموعه بديعيه، اثريست مربوط به سده 11 و 12 هجري كه به دست خوشنويسي گمنام به نام «محمد بديع» گردآوري شده است. با توجه به فهرستي كه وي در ابتداي كتاب تنظيم كرده، متن نسخه در برگيرنده هشتاد اثر به نثر و نظم مي باشد و آثار نويسندگان و شاعران مشهور و بعضاً گمنام قرن چهارم تا دوازدهم هجري را در بر مي گيرد كه بيشتر آنها مربوط به دوره صفويست ولي از مجموعه حاضر، تنها چهل و پنج مطلب باقي مانده وبقيه از بين رفته است.

نسخه بعضي از آثار موجود در مجموعه ،مثل «قصيده شاه معصوم لاري» منحصر به فرد است و براي اولين بار در اين مجموعه يافت شده و نسخه بعضي همچون درد دست واهب، قضا و قدر سالم يزدي و قضا و قدر ضياء تنها در مجموعه هاي محفوظ در كتابخانه هاي خارج از كشور موجود مي باشد.

آنچه در اين پايان نامه به تصحيح آن پرداخته شده آثار منظوم مربوط به آن دسته از شاعران دوره صفويست كه پيش از اين مورد بررسي قرار نگرفته، البته منظومه «گل كشتي» از اين قاعده مستثني است و به علت مزيت آن بر نسخه هاي چاپي موجود و حجم بيشتر آن، بار ديگر به تصحيح آن اقدام شد.

آثار مورد بررسي عبارتند از: منظومه نرگسدان (كه در پايان به قصيده دوازده امام برهمن لاهوري مزين شده) و هديه الاحباب ذبيحي يزدي -بحر طويل شاهد طهراني- دوبحر طويل و يك منظومه تحت عنوان وصف سراپاي محبوب از مهري عاملي-منظومه قضا و قدر حكيم ركنا-قضا و قدر سالم يزدي-قضا و قدر ضياي اصفهاني- قضا و قدر مير يحيي-معراج الخيال تجلي شيرازي-زبور العاشقين و قصيده اي در منقبت علي بن موسي الرضا (ع) از ميرزا داود- گل كشتي مير نجات-درد دست واهب يزدي-هفت بند مقبل اصفهاني-قصيده شاه معصوم در مدح شاه چراغ.

نسخه منحصر به فرد مجموعه بديعيه با شماره 316/3 در كتابخانه مركزي دانشگاه اصفهان موجود مي باشد كه به قطع رحلي و كتابت آن به خط نستعليق است و 344 برگ و 688 صفحه دارد. هر صفحه چهار ستون دارد و 50 بيت در آن گنجانده شده است. ميكرو فيلم اين مجموعه به شماره 2525 در كتابخانه مركزي دانشگاه تهران موجود است.

علاوه بر تصحيح آثار ياد شده، در ابتداي هر اثر، مقدمه اي در مورد شرح حال و زندگي شاعر و تاليفات وي تنظيم گرديد. سپس به معرفي اثر مذكور در مجموعه بديعيه و معرفي نسخه هاي آن مبادرت شد.