تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 7/7/82

رشته و گرايش : تاريخ-ايران دوره اسلامي

استاد مشاور : دکتر فريدون الهياري

نام و نام خانوادگي : ايوب عباسي

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر سيد اصغر محمودآبادي-دکتر اصغر فروغي ابري

از مهرگان تا سيمره (بررسي تحولات سياسي، اجتماعي و فرهنگي ناحي مهرگان كدك از ورد اسلام تا 350 هـ.ق.)

چکيده

ناحيه «مهرگان كدك يا مهرجا نقذف» و شهر تاريخي «صيمره» در شهرستان دره شهر كه از شهرستانهاي استان ايلام است، قراردارد. در اين شهرستان آثاري متعلق به دوران پيش از تاريخ وجود دارد كه سابقه كهن و دراز مدت حيات اجتماعي را آشكار مي‌كند. بسياري از باستان شناسان و مورخان را عقيده بر اين است كه شهر ماداكتو، از شهرهاي تمدن عيلام، در حقيقت همين شهر ويراني است كه در كنار شهر دره‌شهر قرار دارد. ولي برخي ديگر از پژوهشگران احتمال مي‌دهند كه آن شهر«انشان» بوده است. اما در اين پژوهش روشن گرديد كه اين ناحيه مهرگان و شهر مهم آن صيمره شهر دره شهر مي باشد و باستان شناسان نيز بر آن صحه مي گذارند.

در اين پژوهش، تحولات سياسي، اجتماعي و فرهنگي اين ناحيه از ورود اسلام تا سال 350 هـ.ق ارزيابي شده است. در آغاز، سابقه پيش از اسلام آن بررسي شده و سپس به وجه تسميه مهرگان كدك پرداخته شده است. بررسي تاريخ سيا سي اين ناحيه و شهر با ترتيب زماني دربردارنده مسايلي بوده كه در اين نوشتار به آنها پرداخته شده است.

در اين پژوهش علاوه بر آنچه درباره پيش از اسلام آن گفته شد، از چگونگي فتح اين ناحيه به دست مسلمانان و رويدادهاي مرتبط با «هرمزان» و بررسي دودمان وسرنوشت او بحث شده است. همچنين اين ناحيه از ديدگاه جغرافي‌نگاران و مورخان، بررسي شده و اوضاع اقتصادي- اجتماعي، نژاد، زبان و دين مردم اين ناحيه مورد ارزيابي قرار گرفته است. شورش‌ها و جنگ‌هايي كه در اين ناحيه رخ داده، بيان رويداد زمين لرزه و اثرات آن بر حيات اجتماعي، بررسي زندگي علما و دانشمنداني كه منتسب به اين ناحيه و يا زادگاه آنها اين شهربوده است، نيز از ديگر مباحث مطرح شده در اين نوشتار مي‌باشد. در اين ميان برخي از موضوع‌هاي مذكور در فوق در قالب مسايلي مطرح و به بررسي آنها پرداختُُه شده است.

در اين باره بايد گفت ناحيه مهرگان كدك مأخوذ از قبيله كردي به نام مهرگان مي‌باشد كه شهر اصلي آنها سيمره بوده است. همچنين اين پژوهش آشكار مي كند كه هرمزان [ يكي از سرداران ايراني و از اهالي مهرگان كدك ] داراي دودماني بزرگ بوده كه يكي از دودمان‌هاي هفت‌گانه دوره ساساني را تشكيل مي داده و حتي مي توان گفت احتمال دارد دودمان هفتم (زيگ) باشد كه در منابع مربوط به دوره ساساني از آن ياد شده است. نكته ديگري كه مي توان به آن اشاره كرد دين مردمان اين ناحيه مي باشد، كه پيروان مزدك و خرم دين بوده و در هنگامه شورش بابك خرم دين، از مناطقي كه براي او نيرو فرستاده و به ياري اش برخواسته اند ناحيه مهرگان كدك بوده است.