تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 29/4/83

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر حسين آقاحسيني

نام و نام خانوادگي : سعيده سامع

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر علي اصغر باباصفري

تصحيح بخش اول مثنوي قيصرنامه

چكيده

سيد احمد مشهور به اديب پيشاوري در حدود نيمه دوم قرن سيزدهم هجري در پيشاور يكي از شهرهاي‌ معروف پاكستان ديده به جهان گشود .هنوز چند سالي از تولد اديب نگذشته بود كه نظاميان انگليس دست به اشغال پيشاور زدند اديب به همراه پدر و بستگان خود در اين جنگ شركت كرد و كوشيد زادگاه خويش را از تصرف بيگانگان بيرون آورد اما متاسفانه در اين نبرد پدر، عموها و اغلب بستگان اديب به قتل رسيدند . از اين رو اديب بنا بر پيشنهاد مادر پيشاور را ترك گفت و مدتي در شهرهاي افغانستان و خراسان به تحصيل علوم معقول و منقول پرداخت و در اغلب علوم سرآمد عصر خود گرديد .وي در سال 1300ق به تهران هجرت كرد و تا پايان عمر در اين شهر اقامت داشت.

اديب در شعر سبك استادان قديم به ويژه فردوسي و خاقاني را با موفقيت پيروي مي كرد .كثرت اطلاع او از فرهنگ اسلامي و علوم مختلف قديم و تبحرش در لغت فارسي و عربي باعث شد كه شعرش مشحون از اطلاعات و معلومات مختلف گردد.

از وي ديوان اشعاري مشتمل بر شعر عربي و فارسي در 4570 بيت به يادگار مانده است . رساله اي در بيان قضاياي بديهيات اوليه، رساله نقد حاضر در تصحيح ديوان ناصر خسرو، تصحيح تاريخ بيهقي، ترجمه فارسي اشارات شيخ الرئيس ابوعلي سينا و مثنوي قيصرنامه از آثار به جا مانده از اين حكيم فرزانه است.

مثنوي قيصرنامه منظومه اي است حماسي در بحر متقارب در ستايش دلاوريهاي قيصر، ويلهلم دوم و سرداران او و عزم و اراده ملت آلمان . اين مثنوي را اديب در جنگ بين المللي اول سرود و چون در اثر تسلط انگليسها به شبه قاره هند پدر و اكثر بستگان او به قتل رسيدند بغض شديدي نسبت به انگليس پيدا كرد واين كتاب را به نام قيصر، ويلهلم ،پادشاه آلمان ناميد زيرا وي را تنها كسي مي دانست كه مي توانست با انگميس مبارزه و او را نابود كند.

با اين كه قيصرنامه هنوز به چاپ نرسيده اما به سبب اهميتش در ميان اهل ادب كتابي مشهور وآشناست .نكته مبهمي كه درباره قيصرنامه وجود دارد تعداد ابيات آن است .مرحوم عبدالرسولي تعداد ابيات اين منظومه را چهارده هزار بيت نقل مي كند و پارسا تويسركاني شمار اين ابيات را سي هزار بيت نوشته است . گر چه بايد براي نظر عبدالرسولي اعتبار بيشتري قائل شويم زيرا از آغاز سرودن آن منظومه با اديب همراه بوده است ،اما بررسي نسخه هاي قيصرنامه كه در كتابخانه هاي مختلف وجود دارد نشان مي دهد كه اين نسخه ها از نظر تعداد ابيات اختلاف دارند.

مرحوم اديب قريب نود سال زندگي كرد ودر تمام عمر مجرد زيست و تاهل اختيار نكرد و سرانجام در سال 1349ق درگذشت و در مقبره امامزاده عبدالله واقع در شهر ري به خاك سپرده شد .