تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 24/4/74

رشته و گرايش : جغرافياي طبيعي-ژئومورفولوژي

استاد مشاور : دکتر اونق

نام و نام خانوادگي : عبدالعظيم قانقرمه

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر محمدحسين رامشت

تعيين خطوط اضطرار و احتياط و اطمينان آب درياي خزر و كاربري اراضي خطوط ساحلي 

(مطالعه موردي سواحل جنوب شرقي درياي خزر)

چكيده

خزر بزرگترين درياچه روي زمين است كه بين عرضهاي جغرافياي 47 درجه و 38 دقيقه تا 54 درجه و 34 دقيقه شرقي و 36 درجه تا 47 درجه و 13 دقيقه شمالي واقع شده است . اين دريا هر چند گاهي سطح آب آن تحت شرايطي دستخوش نوسان مي‏گردد.

لذا به منظور در امان ماندن كاربري‏هاي ساحلي لازم است حريم يا حريم‏هايي براي اين دريا تعيين شود. هدف اين طرح تعيين حدودي است كه با تاكيد بر رخدادهاي گذشته بتوان محور مشخصي براي برنامه‏ريزي آينده تدارك نمود.

علل مختلفي در مورد نوسان خزر ارائه شده است كه به دو عامل تكنونيكي و عامل اقليمي و هيدرولوژيكي تقسيم مي‏شود . اما آنچه در مورد علل نوسان در اين رساله ارائه گرديد رابطه بين فعاليتهاي خورشيدي و سطح تراز آب خزر مي‏بادش كه به اين صورت عمل مي‏كند:

افزايش كلفهاي خورشيدي                                 تغيير در بيلان انرژي بخشي از كره زمين

تقويت سيستمهاي جوي پر منطقه‏اي                    بالا رفتن فركانس عبور آنتي سيكلون سيبري بر روي خزر

                            ازدياد اختلاف دماي سطح آب دريا و قاعده هواي دريا

تشديد نرخ تبخير از سطح دريا                           كاهش تراز آب درياي خزر

شواهد مختلفي از نوسان سطح آب در دوره‏هاي مختلف بر جاي مانده كه از آن جمله شواهد ژئومرفولوژيك شواهد رسوب شناسي ـ شواهد تاريخي و همچنين آمار ساليانه تراز آب (220 ساله) است .

به منظور تعيين خطوط سه گانه سعي شد كه روشهاي مختلفي مورد آزمون قرار گيرد و در نتيحه سعي شد كه خط اضطرار را بر حسب شواهد نوساني و روابط ساده رياضي بدست بياوريم و خطوط احتياط و اطمينان نيز با توجه به عمر مفيد كاربري‏ها سنجيده شد ( خط اضطرار با توجه به پهنه بندئي افقهاي زماني بدست آمد و سپس با استفاده از مدل آمايش سرزمين ـ واحدهاي زيست محيطي مشخص و براساس آن جدول شناسنامه واحدهاي زيست محيطي تهيه گرديده است با توجه به مدل طبقه‏بندي آمايش سرزمين و با توجه به پيش فرضها و شرايط اقتصادي ـ اجتماعي اولوليت برنامه‏ريزي كاربري اراضي انجام گرفت كه نتيجه آن ارائه يك نقشه برنامه‏ريزي شده به منظور كاربري اراضي است.

نتايج كاربري اراضي:

1-حد فاصل بين خط ساحل تا خط اضطرار 92/77 درصد مساحت به توريسم 59/11 درصد به مرتعداري و 24/10 درصد كشت ديم.

2-حد فاصل بين خط اضطرار تا خط احتياط 15/50 درصد به توسعه شهري و صنعتي و روستائي 22/29 درصد به مرتعداري 89/15 درصد به كشت آبي و 74/9 درصد به آبزي پروري.

3-حد فاصل بين خط احتياط تا خط اطمينان 89/51 درصد به كشت آبي و 5/31 درصد به مرتعداري 65/9 درصد به آبزي پروري و 39/7 درصد به توسعه شهري صنعتي و روستائي اختصاص يافته است.

پيشنهادات:

1-توصيه مي‏شود در بين خط ساحل تا خط اضطرار عمر مفيد كاربري ها بيشتر از 10 سال نباشد.

2-توصيه مي‏شود در بين خط اضطرار تا خط احتياط عمر مفيد كاربري‏ها بيشتر از 50 سال نباشد.

3-توصيه مي‏شود در بين خط احتياط تا خط اطمينان عمر مفيد كاربري ها بيشتر از 100 سال نباشد.

4-توصيه مي‏شود كاربري ‏هايي كه در فواصل بين خطوط تعيين شده و عمر بالاتري برخوردار باشد از توسعه آنها جلوگيري شود و با توجه به داشتن صرفه اقتصادي از آنها حفاظت شود.