تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 13/12/73

رشته و گرايش : علوم اجتماعي- جامعه شناسي

استاد مشاور : دکتر مهدي طالب

نام و نام خانوادگي : محمدتقي شهبازي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر فريدون وحيدا

تعريف مفاهيم مربوط به مواد مخدر و روانگردان

چكيده

مواد مخدر و روانگردان و مصرف آن پديده‏اي است كه در عصر كنوني گسترش يافته و مسائل و مشكلات عديده‏اي را براي جوامع انساني به وجود آورده است . از اين رو تحقيق در زمينه آن و تعريف مفاهيم مربوط به آن ضروري است . مفاهيم پديده‏هاي فرهنگي هستند و علوم مختلف با آن در ارتباط مي‏باشند . در اين رهگذر تحقيق در آنها با رعايت شرايط تعريف مفاهيم ضروري است . مفاهيم مربوط به مواد مخدر نيز داراي خصوصيات و تعريف خاص خود مي‏باشد.

اين پديده يكي از آسيبهاي اجتماعي است و با توجه به ديدگاههاي مختلف آسيب‏شناسي مورد بررسي قرار مي‏گيرد . ديدگاه زيست شناختي، روانشناختي، جامعه شناختي، قضائي، جغرافيايي و سنخ شناسي از اين گونه‏اند . ديدگاههاي مزبور و تئوريهاي مربوطه در اين مجموعه مورد اشاره قرار گرفته‏اند . امروز فعاليتهاي مختلفي در زيمنه مواد مخدر و روانگردان وجود دارد كه هر كدام به دو دسته قانوني و غير قانوني تقسيم مي‏شوند و در اينجا بيشتر مفاهيم مربوط به فاليتهاي غير قانوني معرفي و تعريف شده‏اند.

فعاليتهاي مربوط به مواد مخدر عبارت از كشت، توليد، ساخت، حمل و نقل، فروش و مصرف مي‏باشند . هر كدام از فعاليتهاي فوق به عنوان ابعاد مواد مخدر نيز مشتمل بر مفاهيم ديگري مي‏باشند كه دويست و ده مفهوم آن به تفكيك ذكر و تعريف شده‏اند.

اگر چه هر كدام از فعاليتهاي فوق به عنوان يكي از ابعاد اساسي مواد مخدر و روانگردان مطرح و مستقلاً مورد بررسي و تعريف قرار گرفته‏اند ولي آن ابعاد با همديگر داراي تعامل مي‏باشند . افزون بر آن اين پديده با ساير پديده‏هاي نظري، تاريخي، اقتصادي، اجتماعي، سياسي، قضائي درماني و . . . . در ارتباط است.

در اين راستا چند سطح تحليل در بحث‏ها و موضوعات مربوط به مواد مخدر و روانگردان وجود دارد . اين سطوح تحليل عبارتند از سطح تحليل كلان، ميانه و خرد . در پايان ديدگاه پهنايي ـ ژرفائي پيشنهاد مي‏گردد.