تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : رضا ماحوزي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر يوسف شاقول

تاريخ دفاع : 5/4/84

رشته و گرايش : فلسفه-غرب

استاد مشاور : -

تشابهات تجربه در فلسفه کانت

چكيده

تشكيل تجربه و معرفت عيني از جهان فيزيكي، مستلزم مشخصه‌هاي چندي است كه هيچگاه از صرف تجربه‌ حاصل نمي آيد. ايمانوئل كانت در پاسخ به انتقادات هيوم مبني بر اينكه ضرورت و كليت از صرف تجربه بدست نمي‌آيد، مجموعه‌اي از مفهوم‌ها، قواعد و شرط‌هاي پيشيني را به عنوان عناصر تشكيل دهنده تجربه معرفي نمود و آنها را همچون ساختارهاي ذهن بشر لحاظ كرد. اصول فاهمه دسته نسبت بنام تشابهات تجربه (آنالوژي هاي تجربه) از جمله اين ساختارها است كه سهم بسزايي در ساختن تجربه ايفا مي‌كند. آنالوژي‌هاي تجربه با سه اصل ثبات جوهر، عليت و مشاركت ، فراهم آورنده تجربه و ارائه دهنده علمي مطلق بنام «فيزيك محض» مي‌باشد كه به پشتوانه فيزيك نيوتني حاصل مي‌آيد.

اين سه اصل با سه قانون فيزيك نيوتني – به ترتيب با نام‌هاي قانون بقاي ماده ، لختي و عمل و عكس‌العمل متناظر مي‌باشند كه در جريان فعاليت پيشيني آنها بر كثرات حسي ، هم تجربه ساخته مي شود و هم خود واجد عينيت مي‌گردند. كانت بر اساس اين مطلب ، از استفاده درست و نادرست مفهوم‌ها واصول پيشيني ذهن سخن مي‌گويد و راز عدم پيشرفت متافيزيك را در استفاده نادرست از آنها اعلام مي‌دارد.

اثبات و تشريح آنالوژي‌هاي تجربه، موفقيت‌هاي چندي را براي كانت فراهم آورده است . ليكن در آنالوژي دوم (اصل عليت) و آنالوژي سوم (اصل مشاركت) ضعف ‌هاي چندي مشاهده مي‌شود كه از صلابت تئوري كانت مي‌كاهد.