تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 17/3/84

رشته و گرايش : تاريخ-ايران دوره اسلامي

استاد مشاور : دکتر مهدي مهرعليزاده

نام و نام خانوادگي : زهرا شيراني

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر مرتضي نورائي

اقتصاد اصفهان در دوره ظل السلطان

چکيده

عقب ماندگي اقتصاد كشور و به تبع اصفهان در قياس با اقتصاد پيشرفته‌ي اروپاييان، افزايش نفوذ روس و انگليس همراه با سلطه‌ي خودكامه ووابستگي طبقه‌ي حاكم به بيگانگان در دوره ظل‌السلطان شرايطي را ايجاد كرد كه باعث دگرگونيهايي در شالوده‌ي توليدات كشاورزي، صنعتي و مبادلات تجاري اصفهان گرديد. در زمينه‌ي كشاورزي، توليد فراورده‌هاي نقدينه آفرين افزايش يافت. اين فراورده ها هم قدرت خريد لازم براي مصنوعات غربي را تأمين مي‌كرد و هم نياز بازارها و صنايع آنها را به مواد خامي كه بخش كشاورزي توليد مي‌نمود، برآورده مي‌ساخت. رشد تجاري شدن كشاورزي، فروش املاك خالصه را كه در پي نياز مالي دولت صورت پذيرفته بود، تشديد كرد.

صنعت اصفهان نيز به ويژه بخش نساجي آن در دوره‌ي مذكور، بخاطر عدم توان رقابت با فراورده‌هاي مشابه اروپايي تا حدي راكد ماند. اما مبادلات بازرگاني به ويژه واردات رشد فزاينده‌اي پيدا كرد و تجار اصفهاني به استقلال و يا به نمايندگي بازرگانان و شركتهاي خارجي، به وارد كردن مصنوعات غربي و صادر كردن مواد خام به بازارهاي جهاني پرداختند. عليرغم تحولات ذكر شده شواهد و قرائن نشان دهنده‌ي آن است كه اقتصاد شهر در اين زمان از رشد بيشتري نسبت به اوائل دوره‌ي ناصري برخوردار شد. عوامل مؤثر در اين مسئله ايجاد امنيت، اهميت يافتن اصفهان در نتيجه‌ي رونق بازار تجاري خليج فارس و رشد تجارت خارجي مي‌باشد. با اين حال شهر هرگز به رونق و رفاه دوره‌ي صفوي بازنگشت.

واژگان كليدي: اقتصاد، اصفهان، ظل‌السلطان، تجارت ،بازار، قاجار .