تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 28/6/84

رشته و گرايش : تاريخ-ايران دوره اسلامي

استاد مشاور : دکتر علي اکبر کجباف

نام و نام خانوادگي : سعيد مولياني

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر حسين ميرجعفري

مقام و مرتبت گرجيها در عصر صفوي و مقايسه با ارامنه

چکيده

دوره صفوي در تاريخ ايران پس از اسلام نقطه عطفي است بسيار مهم ، زيرا پس از قرن ها ، ايران توانست با دستيابي مجدد به هويت ملي به كشوري قدرتمند و مستقل تبديل شود . صفويان به رقابتي شديد باعثمانيان كه مدعي سروري جهان اسلام بودند دست زدند . يكي از مناطق كه در اين دوره مورد اختلاف و محل نزاع طرفين گشت ، منطقه قفقاز بود.

صفويان به دلايل خاصي همانند عوض نمودن تركيب جمعيتي گرجستان و ارمنستان ، جلوگيري از دست اندازيهاي تركان و استفاده از گرجيان و ارامنه، تعداد كثيري از آن ها را به نواحي داخلي ايران كوچاندند . اين گروههاي نژادي جديد به زودي مورد توجه قرار گرفته و داراي موقعيت و جايگاه ويژه اي شدند.

اين تحقيق بر آن است تا به سوالاتي همانند كوچاندن ارامنه و گرجيان به داخل ايران علت و نحوة رشد وترقي آن ها در دولت صفوي ، كاركردهاي نظامي و اقتصادي هر كدام ، مقام و موقعيت گرجي ها در عصر صفوي ، مقام و جايگاه ارامنه در عصر صفوي ، مقايسه موقعيت ارامنه و گرجي ها با هم و تميز برخي شخصيت هاي قفقازي كه در گرجي يا ارمني بودن آنها اختلاف نظر وجود دارد، پاسخ دهد .

روش تحقيق در اين پايان نامه كتابخانه اي و اسنادي مي باشد . جهت جامعيت از منابع مختلف به زبان هاي فارسي ، انگليسي و گرجي استفاده شده است . به ويژه استفاده از منابع گرجي جهت تكميل اطلاعات موجود در منابع فارسي و دارا بودن مطالب بكر و دست اول از اهميت خاصي برخوردار مي باشد . همچنين جهت كامل بودن تحقيق از قريب دويست منبع و مأخذ مرتبط دست اول و تحقيقاتي استفاده شده است .

با توجه به كثرت مطالب بدست آمده ، نتايج جالب و درخور توجهي بدست آمد . در خصوص برخي افراد كه در نژاد آن ها اختلاف نظر وجود داشت ، ابهام برطرف شد . امرا ، حكام و سرداران گرجي معرفي شدند و مقام و جايگاه ارامنه به ويژه در مورد كاركردهاي اقتصادي تشريح گرديد . در نهايت مقايسه اي ميان مقام و موقعيت و مرتبت گرجي ها و ارامنه با توجه به مطالب بدست آمده ، صورت گرفت . ارامنه بيشتر داراي كاركردهاي اقتصادي به ويژه در تجارت ابريشم بوده اند، ولي گرجي ها داراي كاركردهاي نظامي و سياسي بوده اند.

گرجي ها به دليل مسلمان بودن به حكومت نواحي مختلف وبه مقامات دولتي همچون ديوان بيگي گري ، قوللرآقاسي و داروغگي دست مي يافتند ولي ارامنه به دليل مغايرت كيش نمي توانستند به اين اقدامات دست يابند . هر دو گروه در كارهايي كه بدانها محول شده بود ، كاملاً توفيق يافتند .