تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 30/6/83

رشته و گرايش : تاريخ-اسلام

استاد مشاور : دکتر محمدعلي چلونگر

نام و نام خانوادگي : محسن مومني

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر سيد اصغر محمودآبادي

بررسي حيات سياسي، اجتماعي و فرهنگي بني مزيد حله

چکيده

بني مزيد يكي از شاخه‌هاي قبيله بني‌اسد بود كه سران اين قوم توانستند درابتداي قرن پنجم هجري يعني در سال 403ﻫ. مقارن با حكومت آل بويه در منطقه عراق صاحب امارت شوند و تا سال 545 هـ . به حيات سياسي خود ادامه دهند. علي بن مزيد اولين امير اين امارت توانست از نزاع‌هاي داخلي آل بويه براي رسيدن به قدرت در ناحيه بين‌النهرين استفاده كند. امارت بني مزيد، امارتي تابع حكومت آل بويه و بعدها سلجوقيان بود و منطقه قدرت آنان محدود به بين‌النهرين بود هرچند در زمان‌هايي توانستند حوزه قدرت‌شان را افزايش دهند. سيف‌الدوله صدقه بزرگترين امير بني مزيد، توانست با استفاده از فرصت ايجاد شده از نزاع‌هاي جانشيني بعد از مرگ سلطان ملكشاه سلجوقي،‌قدرت بني مزيد را افزايش دهد. او شهر حله را به عنوان پايتخت بنا نمود و شهرهايي مثل بصره، واسط، هيت و غيره را متصرف گرديد. امارت بني مزيد پيرو مذهب تشيع اماميه بودند در اين كار تعصب داشتند. آنان از شيعيان در طول امارت شان احمايت هاي فراواني كردند و پايتخت بني مزيد، پناهگاه فراريان و مغضوبين از دستگاه خلافت عباسي و حكومت مركزي بود. رابطه امارت بني مزيد با آل بويه ،خلافت عباسي وبعدها سلجوقيان، متغير و بي ثبات بود و سلجوقيان و آل بويه از اين امارت شيعه براي مهار قدرت خليفه عباسي و از سوي ديگر سركوب قبايل غارتگر عراق چون، بني خفاجه استفاده مي‌كردند. در اواسط قرن ششم هجري از يک سو به دليل افزايش قدرت خلفاي عباسي و از سوي ديگر كاهش قدرت سلجوقيان در عراق كه حامي بني مزيد بودند، قدرت بني مزيد در سراشيب سقوط افتاد. تأثير فرهنگي بني مزيد بيشتر از تاثير سياسي آن بود به دليل حمايت از شعرا و پرورش بزرگاني كه در تاريخ تشيع و اسلام بعدها تأثير گذار شدند مانند : علامه حلي و ابن علقمي.