تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 26/2/84

رشته و گرايش : تاريخ-ايران دوره اسلامي

استاد مشاور : دکتر حسين ميرجعفري

نام و نام خانوادگي : ندا آقايي

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر فريدون اللهياري

بررسي موقعيت زن در امپراطوري تيموريان

چکيده

عصر حاكميت تيموريان در ايران مانند دوره‌ي مغول به لحاظ منزلت،‌احترام و موقعيت زنان،‌به ويژه زنان خاندان حاكمه، قابل تأمل و توجه است. هويت و جايگاه زن در اين دوره،‌بر مبناي مجموعه‌اي از سنن و رسوم ايراني، اسلامي و قبيله‌اي شكل گرفت وزمينه براي رشد، شكوفايي و عرض اندام پاره‌اي زنان شاخص و برجسته فراهم گرديد. عرصه‌هاي گوناگون سياسي، اجتماعي و فرهنگي، نه تنها از حضور زنان خالي نيست، بلكه در هر يك از حوزه‌هاي ياد شده،‌متناسب با شرايط و امكانات، شاهد فعاليت زناني از طبقات بالا و حتي عامي جامعه هستيم. سياست به ويژه اين زمان، عرصه‌اي براي نفوذ مستقيم و دخالت‌هاي بي‌پرده‌ي زنان خاندان حاكمه است كه خصوصاً پس از مرگ تيمور، دامنه‌ي اين نفوذ و اعمال قدرت افزايش مي‌يابد و در ارتباط با زني مانند گوهرشادآغا، به اوج مي‌رسد. به لحاظ حضور اجتماعي، زنان طبقات عامي و زنان طبقه‌ي برتر و حاكمه، صرفاً زناني خانه‌نشين و پرده‌نشين نيستند، هرچند دامنه‌ي فعاليت‌هاي اجتماعي زنان خاندان حاكمه با توجه به حيطه‌ي اختيارات، توان و قدرت مادي و معنوي و تأثير برخي رسوم مغولي، از گسترش بيشتري برخوردار است كه در ارتباط با شركت در مجالس و مراسم‌هاي مختلف، بيشتر قابل لمس است. فعاليت زنان در جهت حمايت از معماري و ساخت و تعمير ابنيه‌هاي مختلف و علاقه به امور خيريه و عام‌المنفعه به ويژه در اين زمان قابل توجه و در شاخص نمودن وجهه‌ي اجتماعي آن‌ها بسيار مؤثر بود. زنان اين دوره به لحاظ فعاليت‌هاي فرهنگي نيز تهي نيستند. گذشته از علم و هنر و عرفان، هنرنمايي زنان در قلمرو شعر و ادبيات از ارزش و اهميت زيادي برخوردار است و قرن نهم به ويژه به لحاظ وجود تعداد زيادي از زنان شاعر و صاحب ذوق ادبي نسبت به قرون پيش از خود برتري مي‌يابد.