تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 25/4/84

رشته و گرايش : تاريخ-ايران دوره اسلامي

استاد مشاور : دکتر مرتضي نورائي

نام و نام خانوادگي : زهره حيدري

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر مرتضي دهقان نژاد

تحليل عملكرد شركت ها و تجارتخانه هاي فعال اروپايي در بوشهر از 1870- 1925 م

چکيده

منطقه ي خليج فارس از قديمي ترين ايام بنا به دلايل استراتژيك و سوق الجيشي داراي اهميت زيادي بوه است به گونه اي كه همواره چشم طمع كشورهاي بزرگ به آن دوخته شده است. اين كشورها به ويژه از قرن 18 م. به بعد و پس از پشت سر نهادن تحولاتي چون انقلاب صنعتي، داراي قدرت و ثروت زيادي شدند و از آن پس به منظور به دست آوردن مواد خام مورد نياز كارخانه ها و به دنبال آن بازار فروش براي محصولات خود، متوجه ساير نقاط دنيا شدند و در نتيجه آن پديده اي استعمار در شكلي جديد در منطقه ظاهر شد. منطقه ي خليج فارس يكي از مهمترين نقاط قرار گرفته كه همواره مورد توجه اين كشورها بوده و حوادث زيادي را در خود شاهد بوده است. يكي از نواحي مهم خليج فارس، كه در اين زمينه تحولات خاصي را پشت سر نهاده، بوشهر مي باشد. اين بندر از زمان نادرشاه افشار، شهرت خود را آغاز كرد و سپس با مرور زمان به اهميت و شهرت آن افزوده شد. از زمان كريم خان زند به عنوان پايگاه تجاري و اقتصادي انگليس درآمد. اين كشور به منظور حفظ و حراست از بزرگترين مستعمره ي خود يعني هند، توجه زيادي به خليج فارس و بوشهر نشان مي داد و پايگاهها و كارمندان سياسي و تجاري خود را به اين منطقه اعزام نمود. از زمان قاجار و از دوران ناصري، اين كشور و سپس به دنبال آن بيش تر كشورهاي بزرگ دنيا، اقدام به تأسيس پايگاههاي تجاري و كنسول گري در بوشهر نمودند و در اين ميان توفيق اصلي از آن انگليس بود. مؤسسه ها و شركت هاي اروپايي در بوشهر، نقش زيادي در افزايش نفوذ كشورهاي متبوع خود درمنطقه داشتند اما در عوض هيچ كمكي به توسعه ي اقتصادي ايران نكردند چرا كه فعاليت هاي اين شركت ها در زمينه ي افزايش ميزان واردات به ايران، باعث ركود اقتصادي كشور و از بين رفتن صنايع داخلي شد. اما در نهايت يك سري عوامل نظير عدم امنيت در اين منطقه، مانع از ادامه ي فعاليت مؤسسه هاي اروپايي و باعث تعطيلي و از بين رفتن آنها شد.